EVGHÊNI EVTUSENKÔ
Tưởng niệm Anđrây Đimitiêvich Xakharôv
Thi hào Nga Yevtushenko - Ảnh: internet
Cuộc đình công của trái tim
Trái tim ấy đã đình công,
tựa như vùng mỏ.
Mới hôm qua, tóc bạc trắng tuyết rơi,
Từ Kremli ông bước ra, không mũ,
bước lơi,
xuyên qua những bóng ma
quí tộc
xa hoàng
lãnh tụ.
Dõi theo ông là Maliut(1) kín người tuyết bụi,
là Bêria,
và cả tên đao phủ áo quần rắm rối...
Ông nói những lời cuối cùng
với vợ ông và thế giới:
“Ngày mai sẽ là một trận đánh mới”.
Kẻ phiến loạn hiền lành nhất lịch sử
chết đi,
thân mình chưa dứt khỏi cây thánh giá,
nhưng khoảng trống đáng sợ đã hé ra
trong đạo đức chúng ta và thế giới.
Chết.
Chẳng có gì khủng khiếp hơn cuộc đình công ấy.
Nhưng, bất chấp cái chết tới gần,
ông, gù lưng,
nhìn thẳng vào trang giấy trắng,
giơ nắm tay lên
trước những tiếng hò la trong Đại hội.
Không phải chí trả thù,
không phải nỗi tức giận cá nhân,
chính lý trí đã đưa ông cứu nguy đất nước
khỏi tự ngu đần,
khỏi tự diệt chủng,
từ lâu đã chuyển thành tự đánh lẫn nhau.
Linh cảm sắp ra đi, với nụ cười chế riễu,
ông hiểu:
từ nửa tự do tăm tối -
đến tự do sáng láng chỉ một bước mà thôi.
Ôi, Tổ quốc, -
đã mệt nhừ vì nước mắt và tiếng rên,
vì xếp hàng,
vì tù ngục,
vì nhà thương điên,
xin hãy đừng quen
với cái chết của những thiên tài đơn chiếc,
sau hàng triệu người bị giết.
Cái trục của nhân dân -
chính là từng con người đơn chiếc.
Nhân dân hợp lại từ những cá nhân -
không phải từ những con số không.
Ôi, Tổ quốc, -
để người đừng lạnh giá,
xin hãy nồng ấm với những thiên tài.
Chúng ta quá nặng cơn ghiền
với cái thấp hèn
và cái nhớp nhơ,
và đã từng khóc thương những kẻ mộng mơ,
đã từng tiễn đưa họ vào giây phút cuối,
nhưng lại thích đánh vỗ mặt nhau,
thích chơi trò thô bạo
khi phải gỡ ra những mối giềng vò rối.
Chúng ta liệu có dửng dưng,
liệu có để mất lương tâm, để mất tinh thần,
liệu có đáng được tự do đầy quyền lực -
khi quyền lực là của tất cả mọi người
và quyền lực chỉ là lương tâm?!
Xin hãy nắm chặt tay nhau khi trèo con đèo dốc!
Chỉ cốt sao
đừng để trái tim nào
mệt mỏi, đình công
dù bị dí đè dưới mọi sức nặng trên lưng...
Vì ngày mai còn đó,
ngày mai vẫn còn một trận tiến công.
Chính Tâm dịch
(TCSH42/04&05-1990)
---------------
(1) Maliut: Một kẻ giết đối thủ không thương sót dưới triều vua Ivan bạo chúa ở nước Nga, thế kỷ XVI (người dịch)
THÁI KIM LAN
KINHIN* im Frühling
(*Das Gehen in Achsamkeit und Bewußtheit)
LTS: Ca khúc “Thời gian đang chuyển mình” được phát hành trong album cùng tên vào năm 1964. Dylan viết ca khúc này nhằm phản ánh những sự biến đổi của thời cuộc.
Thi sĩ Christopher Merrill được giới phê bình văn chương Mỹ trân trọng, như W.S. Merwin đánh giá, là “một trong những nhà thơ tài năng, táo bạo, và thành công nhất của một thế hệ thi ca hiện đại.”
Nhà thơ Müesser Yeniay, sinh năm 1984, tại Izmir - Thổ Nhĩ Kỳ. Chị tốt nghiệp Đại học Ege môn Anh ngữ và Văn học, nhận bằng Tiến sĩ Văn học Thổ Nhĩ Kỳ tại Đại học Bilkent. Chị từng đoạt một số giải thưởng Văn học tại Thổ Nhĩ Kỳ. Thơ Müesser Yeniay đã được dịch sang nhiều thứ tiếng. Müesser Yeniay hiện là biên tập viên Tạp chí Văn học Şiirden, Thổ Nhĩ Kỳ.
Jan Skacel (1922 - 1989) là một trong số những nhà thơ chủ chốt trong văn học Séc nửa sau thế kỷ 20. Ông cũng là nhân vật có vai trò quan trọng trong đời sống văn học Tiệp Khắc với tư cách là Tổng Biên tập tạp chí Host do domu trong các năm từ 1963 đến 1969.
LTS: Khi Sông Hương gửi những dòng thơ này đến với bạn đọc thì Paris đã yên bình sau cơn ác mộng khủng bố IS. Nhân loại đang đứng bên người Pháp: “Je suis Paris! Tôi là Paris! Nhân loại là Paris!” Lá cờ nước Pháp nhung phủ hàng triệu gương mặt người. Và những bài thơ dành cho Paris đã ngân lên, đơn giản, đó là biểu tượng xứ sở nghệ thuật của thế giới, là nơi Cách mạng Pháp với Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền đã mở ra một kỷ nguyên hoàn toàn mới cho nhân loại…
Buổi sáng ngày 11 tháng 9 năm 2001, bạn làm gì?
LTS: "Maiacôpxki là lá cờ đầu của thơ ca tháng Mười. Và làm thơ ca ngợi cách mạng tháng Mười Nga vĩ đại, ông luôn luôn đặt ra những câu hỏi lớn về viễn cảnh của cuộc cách mạng, về tương lai của nhân loại.
LGT: Nhà thơ Charles Simic sinh vào ngày 9/5/1938 tại Nam Tư, nơi ông có một tuổi thơ đau thương trong chiến tranh thế giới thứ II. Năm 1954, ông theo gia đình di cư sang Mỹ.
JOSEPH BRODSKY
LTS: Sinh năm 1940 tại Peterbuorg. Năm 1970, ông sang định cư ở Mỹ và dạy học tại Đại học Columbia. Ông làm thơ bằng tiếng Nga và tiếng Anh. Năm 1987 ông đoạt giải Nobel văn chương.
Những bài thơ Sông Hương chọn giới thiệu được trích trong tập “Tĩnh vật và những bài thơ khác” từ bản dịch của Hoàng Ngọc Biên.
Billy Collins (sinh ngày 22/3/1941) là thi sĩ nổi tiếng ở Mỹ. Ông đã từng hai lần được bầu là Thi bá, hay còn gọi là Nhà thơ danh dự (Poet Laureate) của Hoa Kỳ, lần đầu vào năm 2001 và lần thứ hai vào năm 2003. Trong các năm từ 2004 đến 2006 ông được bầu là Thi sĩ của bang New York.
LGT: Nakahara Chuya (Trung Nguyên Trung Dã) (1907-1937) là một gương mặt chói ngời của văn học Nhật Bản cận đại dù mất ở tuổi ba mươi và chỉ kịp để lại hai thi tập “Bài ca sơn dương” (Yagi no uta) và “Bài ca ngày tháng cũ” (Arishihi no uta).
EVGHÊNHI EVTUSENKÔ
A. VÔZNHÊXENXKI
LTS: Ngày 18-2-1987, phiên họp của Ban thư ký Hội nhà văn Liên Xô đã hủy bỏ quyết định năm 1958 khai trừ nhà thơ, nhà văn Xô-viết Bôrít Pasternak ra khỏi Hội nhà văn.
Liana Margescu sinh ngày 7/5/1969 tại Campulung Muscel, ở Romania trong một thị trấn nhỏ miền núi. Vì là đứa con duy nhất nên người cha còn hơn là hình tượng một người cha đã đóng một vai trò thiết yếu trong sự trưởng thành của con gái. Một người cha dạy những giá trị đích thực của đời sống, như là tình bằng hữu, tự do, sự thật, ngay cả khi Romania nằm dưới sự kiểm soát của chế độ chuyên chế Ceausescu. Tác giả đã nhận được giải thưởng ở Italia.
Jaroslav Seifert - Frana Sramek - Miroslav Kapek - Michal Cernik
Gwendolyn Elizabeth Brooks (1917 - 2000), là nhà thơ Hoa Kỳ gốc châu Phi. Bà từng có thơ đăng tạp chí từ năm 13 tuổi. Năm 1950 bà được giải Pulitzer về thơ, và như thế là người da đen đầu tiên ở Hoa Kỳ có vinh dự này.
A.X.PUSKIN
Khúc ca về Ô leg minh quân
JEZIBELl - RM.SHANMUGAM CHETTIAR