LTS: Khi Sông Hương gửi những dòng thơ này đến với bạn đọc thì Paris đã yên bình sau cơn ác mộng khủng bố IS. Nhân loại đang đứng bên người Pháp: “Je suis Paris! Tôi là Paris! Nhân loại là Paris!” Lá cờ nước Pháp nhung phủ hàng triệu gương mặt người. Và những bài thơ dành cho Paris đã ngân lên, đơn giản, đó là biểu tượng xứ sở nghệ thuật của thế giới, là nơi Cách mạng Pháp với Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền đã mở ra một kỷ nguyên hoàn toàn mới cho nhân loại…
Minh họa: Nhím
NGUYỄN ĐỨC TÙNG
Ngày thứ sáu mười ba
Ngày thứ sáu mười ba
Khi chúng ta nghĩ về Paris
Chúng ta khóc một mình lặng lẽ
Mỗi người lắng nghe giữa các bức tường
Lau nước mắt, nấu ăn, giặt giũ, ra đường
Nơi làm việc sáng nay, không người nào nhắc nữa
Dù ai cũng biết đêm qua, ly trà không kịp uống
Bạn làm gì, trước màn hình tivi
Chúng xả súng vào rạp hát, lớp học
Sân bóng, chúng xả hơi độc vào phòng đầy trẻ con
Nện cuốc vào đầu, tra tấn đến chết
Bịt mặt ném người xuống nước
Ở đâu?
Ở Paris, ở Phi châu, hay ở Campuchia, Việt Nam, Trung Hoa?
Khi chúng ta ngủ quên trên sofa
Trong ánh sáng mờ mờ nhấp nháy của màn hình
Có một bàn tay tìm cách bôi xóa chúng
Khỏi ký ức chúng ta, lau sạch nước mắt khi bạn ngủ
Và khi thức dậy
Nước mắt đã khô
Chúng ta ra đường
Chúng bắt đầu sơn phết các ngôi nhà
Và khi chúng ta đã nguôi ngoai
Kêu gọi lòng tha thứ, quỳ gối cầu nguyện
Chỉ còn một chiếc lá trên tường
Rung lên mặc gió không hề thổi
Bọn chúng sẽ trở lại
Nhắc nhở chúng ta: nhân loại không biết khóc. Họ chỉ khóc một mình.
Hãy cầu nguyện
Hãy cầu nguyện cho sông Seine chảy mãi qua cầu
Hãy cầu nguyện cho Rimbaud, Verlaine
Cho những người yêu nhau
Cho những người chết dưới đống gạch đá
Những người bị bắn vào lưng, vào bụng, vào đầu
Cho đứa trẻ nằm trên tay người đàn ông
Cho những người không bao giờ cầu nguyện
Cái chết nào cũng buồn
Chiến tranh nào cũng buồn
Nhưng hãy mở tấm chăn đắp mặt để nhìn xem
Kẻ nào đã bắn vào anh em chúng ta
Và đi theo vết máu trên đường
Đi mãi cho đến khi bạn gặp
Một chỗ ngồi bí mật trong bụi rậm
Nơi đêm qua một người đã ngồi
Ăn bữa ăn tối sau cùng
Được mang tới bởi một người đàn bà
Áo choàng xám, khổ đau, héo úa, tự xưng là mẹ của anh ta
KHẾ IÊM
Paris
Có hố đen nào trong
tâm hồn con người khiến
con người biến thành vũ
khí tàn sát con người
có hố đen nào khiến
lũ hổ đen IS
như lũ quỷ hiện hình
giữa đêm tối Paris
và thế là Paris
rung động kinh hoàng Paris
máu chảy Paris thương
đau Paris thứ sáu mười
ba mười ba thứ sáu
Paris Paris của
quyền con người của lãng
mạn ấn tượng tượng trưng
siêu thực Paris của
những giấc mơ bao năm
bây giờ đang cơn bất
hạnh nhưng Paris còn
đó lấp ló ánh bình
minh như ngọn tháp eiffel
bất tử trên siêu lộ
thông tin Paris Paris
chừng như mỗi con người
có một Paris hỡi
Paris bình yên bình
yên Paris.
BAKY MEITÉ
Không phải là nhà thơ, cũng không phải nhà văn, Baky Meité là vận động viên quốc gia môn bóng bầu dục (Rugby) tại thành phố Montpellier. Một vận động viên quốc gia khác Aristide Barraud, là cầu thủ quốc tế chơi trong đội tuyển Pháp, là một trong những nạn nhân bị thương nặng trong vụ xả súng tại một nhà hàng tối thứ sáu ngày 13/11/2015 tại quận X Paris. Baky Meité đã làm bài thơ này tặng bạn, nhưng cũng muốn nhắn gửi đôi lời tới các nạn nhân cũng như tới tất cả chúng ta.
Hiệu Constant (sưu tầm và dịch)
Khi màn đêm buông xuống...
Đêm đến vẫn luôn là cuộc sống
Đêm đến đâu phải là cái chết
Paris là cuộc sống
Paris đêm về có ai ngủ đâu em.
Mọi cuộc đời trên trần gian đều đáng sống
Ngay cả khi định mệnh khác đi rồi
Dẫu không một đồng chinh không một cắc bạc
Cũng đừng nên để tội ác dẫn đi
Làm điều hại người
Người khác. Họ.
Chỉ là Tôi
Một Tôi khác
Sự khác nhau hủy hoại
Với những kẻ học đòi kém cỏi
Quả vậy thật sững sờ
Khi Tôn giáo dưỡng nuôi
Những linh hồn tồi tệ
Những bộ óc héo tàn
Thì chúng vun trồng mối hiểm họa tiềm tàng.
Khi Tôn giáo dưỡng nuôi
Những con tim ăn năn
Những tâm hồn bầm giập
Tôn giáo thành vô giá người ơi
Hãy dũng cảm lên Aristide
Tôi biết rõ nghị lực và nhiệt tâm của em
Và nếu như hôm nay tôi đã ra khỏi nhà
Cố ép mình đem theo niềm hạnh phúc
Qua những dòng chữ này
Tôi gắng giữ gìn phẩm hạnh
Phẩm hạnh trước các nạn nhân
Sự lựa chọn này hình như của toàn dân.
Hãy giơ cao bàn tay cứu nguy, các bạn
Hãy lấy ra thứ gì quý giá nhất
Chớ để sự phỉnh phờ mạo phạm
Hãy sợ nhé khi cứ để lún dần
Vào hàng loạt những thông tin
Được các nhà báo mau lẹ đưa lên
một chút “thích thú” của họ
Tầm thường hóa
Những điều tàn bạo nhất.
Sự cuồng tín gây đau thương
Chính sách mị dân làm đau trần thế
Chủ nghĩa cực đoan tặng tôi
Hương vị choáng váng ghê người.
Thứ sáu ngày 13
Tim tôi ngâm nga
Trong tuyệt vọng
Thứ sáu ngày 13
Tim tôi đòi hỏi
Đạo lí làm người.
Ai nấy đều xứng đáng
Có một ngày thứ bẩy 14 kéo theo sau
Và còn hơn thế nữa
Bất kỳ ai cũng đáng sống trên đời
Đêm buông rồi đâu phải cái chết đến người ơi.
Paris 20/11/2015
(SH322/12-15)
Muin Bseiso - Rasul Gamzatov
Vladimir Vladimirovich Nabokov (1899 -1977) là nhà văn Nga - Mỹ nổi tiếng. Ông sáng tác ở nhiều thể loại văn học khác nhau. Ông được giải thưởng Nôben văn học năm 1955. Những tiểu thuyết đặc sắc của ông là: - Quà tặng (1937), Đến nơi xử tử (1935 - 1936), Lolita (1955)…
L.T.S. "BÍ ẨN TÌNH YÊU" là tập thơ chọn lọc những bài thơ tình nổi tiếng thế giới do dịch giả Đắc Lê và nhà thơ Lữ Huy Nguyên tuyển chọn, NXB Văn Học ấn hành 1993. TCSH trân trọng giới thiệu dưới đây một số bài trích trong tập thơ đó.
Ogiwara Seisensui - Murakami Kijo - Saito Sanki - Ozaki Hosai
Tác giả Jon Fosse, người Na Uy, 64 tuổi, đạt Giải Nobel Văn học 2023 nhờ “những vở kịch và văn xuôi tân tiến, lên tiếng cho những điều không thể nói”.
Takít Vácvisiôtít - Côxtát Haridít - Côxtót Xteriôpulốt - Ghê-oóc-ghi Xê-phê-rít
BIỆN CHI LÂM
Biện Chi Lâm sinh năm 1910, quê tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. Từ thuở nhỏ, ông đã có thiên hướng yêu thích thơ ca kim cổ.
MARINA TSVETAEVA
RAINER MARIA RILKE
LOUISE GLUCK
(Nobel Văn học năm 2020)
Là tác giả bốn cuốn sách viết về Việt
Mihai Eminescu (1850 - 1889) là một trong những nhà thơ lớn nhất của nước Rumani. Sống nhiều ở miền núi, nhất là thuộc hai vùng Ardeal và Moldova, ông am hiểu sâu sắc về đời sống cực khổ của người dân trong vùng cũng như toàn xã hội. Thơ Eminescu trĩu nặng tình yêu thiên nhiên, con người, thấm đượm chất văn hóa dân gian của dân tộc mình.
Louise Glück - Jaroslav Seifert - Wislawa Szymborska - Pablo Neruda - Boris Pasternak
Thi sĩ Hy Lạp, 1911 - 1996, giải Nobel Văn chương năm 1979. Nỗ lực chính của thơ ông là gạt khỏi tâm thức con người những bất công phi lý và bồi đắp các yếu tố thiên nhiên thông qua sức mạnh đạo đức, để đạt được sự minh triết cao nhất có thể có trong sự biểu đạt; và cuối cùng, là để đạt đến sự tiếp cận cõi huyền nhiệm của ánh sáng, những siêu hình của mặt trời mà ông là một “người sùng bái” - một kiểu thần tượng theo định nghĩa của riêng ông. Nghệ thuật của ông mang tính đồng hiện hướng đến kỹ thuật thi ca nhằm giới thiệu cấu trúc nội tâm, điều này thể hiện rất rõ trong nhiều bài thơ của ông.
Trần Phương Kỳ giới thiệu và dịch
LTS. Thơ ca vốn có truyền thống lâu đời. Thơ ca của các dân tộc da đen cũng mang những đặc thù ấy. Từ những nhà thơ ở xứ Akhenaton bên Ai Cập (Thế kỷ thứ 14 trước Công nguyên) cho đến Gwendolyn Brooks, Leroi Jones và những giọng thơ mạnh mẽ của các nhà thơ Mỹ đương thời, chặng đường ấy tính ra đã mấy ngàn năm.
CAROLYN FORCHÉ
LTS: Tên tuổi của Ôma Khayam, nhà thơ, nhà khoa học Ba Tư thế kỷ XI đã được bạn đọc Việt Nam biết đến và yêu thích qua tập Thơ cổ Ba Tư, NXB Văn Học ấn hành năm 1984. Thơ của ông ngang tàng, độc đáo, mãnh liệt và đầy tính triết lý sâu sắc chủ yếu tập trung vào đề tài tình yêu và rượu.
BIỆN CHI LÂM
Biện Chi Lâm卞之琳 (1910 - 2000), nhà thơ, dịch giả, nhà nghiên cứu tiêu biểu của văn học Trung Quốc hiện đại. Quê gốc Giang Tô. Bút danh thường dùng: Quý Lăng.
Nghe như cổ tích chuyện cậu bé Ali Ahmad Said Esber, con nhà nông dân vùng Al Qassabina, miền tây nước Syria: từ chỗ nhà nghèo, không được tới trường, sau có cơ hội đi học và đạt trình độ tiến sĩ; từ chỗ thuở nhỏ làm thơ gởi các báo nhưng không bài nào được đăng, sau lại là người sáng lập một tạp chí chuyên về thơ và trở thành “nhà thơ vĩ đại nhất còn sống của thế giới Ả Rập” với bút danh Adonis.
JAN WAGNER (Schriftsteller)
J. Wagner sinh ngày 18/10/1971 tại Hamburg CHLB Đức, nhà thơ, nhà văn và thông dịch viên.