LTS: Ngày 18-2-1987, phiên họp của Ban thư ký Hội nhà văn Liên Xô đã hủy bỏ quyết định năm 1958 khai trừ nhà thơ, nhà văn Xô-viết Bôrít Pasternak ra khỏi Hội nhà văn.
Trong năm 1987, toàn tập tác phẩm của B. Pasternak được phát hành rộng rãi với số lượng lớn tại Liên Xô. Dưới đây, Sông Hương xin giới thiệu ba bài thơ tiêu biểu của Bôrít Pasternak.
BORIS PASTERNAK (1890-1960)
Tháng hai
Tháng Hai. Lấy bút mà than khóc
Viết về em trong sầu muộn. Tháng Hai
Đến giữa tiết chuyển trời rung dội
bùng cháy trong tăm tối mùa xuân
Thuê xe ngựa sáu mươi xu một chiếc
Phóng vội qua những hồi chuông buông
tìm đến em với nỗi buồn của đất
bị phủ che dưới những trận mưa xuân
Tìm đến nơi những hàng lê thiêu cháy
vạn cánh chim bị bứt lìa cành
rơi vào vũng nước đen vung vãi
nỗi sầu khô đáy mắt long lanh
Mặt đất đen ẩm ướt dưới xe
bị đào bới gió mù gào thét
thật ngẫu nhiên thật tình cờ diễm phúc
ý bài thơ sầu muộn chợt ngân lên.
Giấc mơ
Tôi mơ thấy mùa thu trong ánh mờ cửa kính
thấy bạn bè và em giữa nhộn nhịp đám đông
Và tựa cánh chim ưng săn mồi từ trời cao thăm thẳm
trái tim tôi lao xuống khẽ đậu vào tay em
Nhưng thời gian trôi qua và tuổi già nhòa nhạt
làm bạc đi những khung cửa gỗ
từ vườn sâu hoàng hôn in hình lên cửa sổ
với những giọt lệ máu long lanh tháng chín
Nhưng thời gian trôi qua và tuổi già. Mong manh và rạn vỡ
tựa giá băng. Tơ lụa bọc ghế bành bung ra và tan rã
và em với giọng ngân vang nấc lên rồi rơi trong im lặng
như tiếng chuông đồng vọng giấc mơ mờ dần
Rồi tôi thức giấc. Bình minh thẫm đặc tựa mùa thu
và cơn gió rút vào nơi xa khuất
như rơm rạ đẫm mưa trên cỗ xe đồng áng
những hàng bạch dương chạy tít chân trời.
TRẦN PHƯƠNG KỲ và NGUYỄN TRÁC dịch
Danh tiếng có hay gì...
Danh tiếng có hay gì
Nó không giúp nâng cao phẩm chất
Trò lưu trữ dễ khiến ta tàn tật
Giữ bản thảo khư khư là việc chẳng lành
Mục đích nghệ thuật là tự mình tuôn điện
Đâu phải tiếng hoan hô ầm ĩ của thành công
Tượng hiện lù lù là điều trơ trẽn
Giá trị chẳng qua một sự phỏng chừng
Hãy sống trọn vẹn đời không giả dối
Cho đến phút tận cùng tai vẫn rõi nghe
Tiếng thương yêu tương lai nhắn gọi
Mở rộng và cách xa là để bạn bè.
Những đứt đoạn bỏ chúng lại cho thời vận
Trong những trang viết của mình, bằng mọi giá tránh xa
Dẫu tháng năm là quá trình khổ hận
Hãy để trọn chương đời thoát khỏi nơi ta
Và nhào ngụp giữa lòng bóng tối
Trong đêm trùm che dấu bước chân
Như cảnh đẹp dưới màn sương khói
Che dấu màu tinh khiết sáng ngần
Mặc thiên hạ săn lùng róng riết
Đi tìm lại vết chân anh
Bản thân anh nhớ đừng bao giờ phân biệt
Giữa những từ thất bại thành công
Không vượt quá bản thân sống mượn
Dầu một phần rất nhỏ cũng không
Gắng sống hết mình trong tư duy và hành động
Sống hết mình và không ngừng cho đến lúc lâm chung
(Theo bản Anh văn của Dorian Rottenberg)
CÔNG UẨN dịch
(SH27/10-87)
Muin Bseiso - Rasul Gamzatov
Vladimir Vladimirovich Nabokov (1899 -1977) là nhà văn Nga - Mỹ nổi tiếng. Ông sáng tác ở nhiều thể loại văn học khác nhau. Ông được giải thưởng Nôben văn học năm 1955. Những tiểu thuyết đặc sắc của ông là: - Quà tặng (1937), Đến nơi xử tử (1935 - 1936), Lolita (1955)…
L.T.S. "BÍ ẨN TÌNH YÊU" là tập thơ chọn lọc những bài thơ tình nổi tiếng thế giới do dịch giả Đắc Lê và nhà thơ Lữ Huy Nguyên tuyển chọn, NXB Văn Học ấn hành 1993. TCSH trân trọng giới thiệu dưới đây một số bài trích trong tập thơ đó.
Ogiwara Seisensui - Murakami Kijo - Saito Sanki - Ozaki Hosai
Tác giả Jon Fosse, người Na Uy, 64 tuổi, đạt Giải Nobel Văn học 2023 nhờ “những vở kịch và văn xuôi tân tiến, lên tiếng cho những điều không thể nói”.
Takít Vácvisiôtít - Côxtát Haridít - Côxtót Xteriôpulốt - Ghê-oóc-ghi Xê-phê-rít
BIỆN CHI LÂM
Biện Chi Lâm sinh năm 1910, quê tỉnh Giang Tô, Trung Quốc. Từ thuở nhỏ, ông đã có thiên hướng yêu thích thơ ca kim cổ.
MARINA TSVETAEVA
RAINER MARIA RILKE
LOUISE GLUCK
(Nobel Văn học năm 2020)
Là tác giả bốn cuốn sách viết về Việt
Mihai Eminescu (1850 - 1889) là một trong những nhà thơ lớn nhất của nước Rumani. Sống nhiều ở miền núi, nhất là thuộc hai vùng Ardeal và Moldova, ông am hiểu sâu sắc về đời sống cực khổ của người dân trong vùng cũng như toàn xã hội. Thơ Eminescu trĩu nặng tình yêu thiên nhiên, con người, thấm đượm chất văn hóa dân gian của dân tộc mình.
Louise Glück - Jaroslav Seifert - Wislawa Szymborska - Pablo Neruda - Boris Pasternak
Thi sĩ Hy Lạp, 1911 - 1996, giải Nobel Văn chương năm 1979. Nỗ lực chính của thơ ông là gạt khỏi tâm thức con người những bất công phi lý và bồi đắp các yếu tố thiên nhiên thông qua sức mạnh đạo đức, để đạt được sự minh triết cao nhất có thể có trong sự biểu đạt; và cuối cùng, là để đạt đến sự tiếp cận cõi huyền nhiệm của ánh sáng, những siêu hình của mặt trời mà ông là một “người sùng bái” - một kiểu thần tượng theo định nghĩa của riêng ông. Nghệ thuật của ông mang tính đồng hiện hướng đến kỹ thuật thi ca nhằm giới thiệu cấu trúc nội tâm, điều này thể hiện rất rõ trong nhiều bài thơ của ông.
Trần Phương Kỳ giới thiệu và dịch
LTS. Thơ ca vốn có truyền thống lâu đời. Thơ ca của các dân tộc da đen cũng mang những đặc thù ấy. Từ những nhà thơ ở xứ Akhenaton bên Ai Cập (Thế kỷ thứ 14 trước Công nguyên) cho đến Gwendolyn Brooks, Leroi Jones và những giọng thơ mạnh mẽ của các nhà thơ Mỹ đương thời, chặng đường ấy tính ra đã mấy ngàn năm.
CAROLYN FORCHÉ
LTS: Tên tuổi của Ôma Khayam, nhà thơ, nhà khoa học Ba Tư thế kỷ XI đã được bạn đọc Việt Nam biết đến và yêu thích qua tập Thơ cổ Ba Tư, NXB Văn Học ấn hành năm 1984. Thơ của ông ngang tàng, độc đáo, mãnh liệt và đầy tính triết lý sâu sắc chủ yếu tập trung vào đề tài tình yêu và rượu.
BIỆN CHI LÂM
Biện Chi Lâm卞之琳 (1910 - 2000), nhà thơ, dịch giả, nhà nghiên cứu tiêu biểu của văn học Trung Quốc hiện đại. Quê gốc Giang Tô. Bút danh thường dùng: Quý Lăng.
Nghe như cổ tích chuyện cậu bé Ali Ahmad Said Esber, con nhà nông dân vùng Al Qassabina, miền tây nước Syria: từ chỗ nhà nghèo, không được tới trường, sau có cơ hội đi học và đạt trình độ tiến sĩ; từ chỗ thuở nhỏ làm thơ gởi các báo nhưng không bài nào được đăng, sau lại là người sáng lập một tạp chí chuyên về thơ và trở thành “nhà thơ vĩ đại nhất còn sống của thế giới Ả Rập” với bút danh Adonis.
JAN WAGNER (Schriftsteller)
J. Wagner sinh ngày 18/10/1971 tại Hamburg CHLB Đức, nhà thơ, nhà văn và thông dịch viên.