Mong xứng đáng là con dâu của Huế

10:51 24/11/2009
TRẦN CÔNG TẤNNhững ngày làm báo, tôi đã biên tập mấy bài của cộng tác viên Võ Quang Yến từ Pháp gửi về. Tôi biết rõ ông là một nhà khoa học lớn, hàng chục năm liền làm Giám đốc ở Trung tâm nghiên cứu khoa học Pháp. Vài lần ông về làm việc giúp nước, chúng tôi đã gặp nhau.

Nhà khoa học Võ Quang Yến

Biết người bạn đời của ông - bà Kouscher - Liliane cũng là một tiến sĩ hóa học nổi tiếng. Nhưng tôi chưa hề được gặp bà. Những lần bà về Huế thăm quê chồng, thì tôi đã chuyển vào Sài Gòn. Sau này về Huế, tôi nghe người nhà ông Yến kể lại bà đã về làm dâu và họ đã yêu mến bà ra sao. Gia đình này thân mật gọi bà bằng cái tên Pháp Liliane đã Việt hóa theo họ chồng thành ra Liên - Võ Quang Li Liên. Liên là sen: Bông sen - cho hợp với đức tính nết na hiền dịu của bà.

Lần này, vừa đến Paris, tôi liền đi tìm thăm người con dâu của Huế ấy. Nhà ông bà ở trên đồi, vùng ngoại ô Bures-Yvette có nhiều cây cao bóng cả, trông như rừng. Ông Yến và bà Liên đón chúng tôi trước cửa. Hơn nửa thế kỷ ở Pháp, ông Yến vẫn nói giọng Huế “dẻo quèo quẹo” đã đành. Nhưng một bà đầm mà nói tiếng Việt bằng giọng Huế: “Chào anh ở bên nhà mới qua”, nghe mới thấm thía và cảm động biết bao! Tôi bỗng nhớ có lần ở Hà Nội, gặp bà vợ người Nga của nhà học giả Nguyễn Tài Cẩn đang lúi húi làm dưa, muối cà. Bà trả lời tôi bằng giọng Nghệ Tĩnh đặc sệt: “Tui đang mần nhút Thanh Chương, tương Nam Đàn cho ôông nớ ăn”. Phải yêu chồng ghê gớm lắm mấy bà “dâu Tây” này mới nói giọng quê chồng “ngọt” đến như vậy.

Vào trong nhà, xem cách sắp đặt nhà cửa, bếp núc ngăn nắp và sạch sẽ, mới biết bà Liên đảm đang biết chừng nào. Tôi nhìn cái nón lá quai thao, quả bầu khô treo trên tường cho đến cái bài vị, đồ thờ khảm xà cừ, sơn son thếp vàng và các chậu cảnh trong nhà ông Yến mà cứ ngỡ là mình đang ở một căn nhà nào đó trong thành nội Huế. Bà dẫn tôi xem những bức ảnh treo tường và giới thiệu ba con, sáu cháu. Nhưng các con bà đều đã lớn, có nghề nghiệp, đã lập gia đình và ra ở riêng.

Nay thì ông bà đã nghỉ hưu. Ông vào tuổi 71 và bà đã 65. Nhà thì rộng mênh mông mà chỉ có hai ông bà già. Tôi hỏi sống như vậy có buồn không. Bà trả lời: “Không còn thời gian để mà buồn”. Đúng là thì giờ của ông bà quý như vàng ngọc. Sách vây kín trong phòng viết của ông. Sách Việt Nam quý hiếm từ cổ chí kim đều có. Ông đã hướng dẫn các nghiên cứu sinh bảo vệ thành công hàng chục luận án tiến sĩ. Những luận văn học trò tặng, xếp đầy trên giá sách, trên bàn viết. Ba lần ông về Việt Nam cùng các nhà kỹ nghệ Pháp giúp nghiên cứu rong biển chỉ vàng để chiết rút chất AGAR, và lấy máu sam để làm thử thuốc nội độc tố. Phòng viết của bà cũng chẳng kém chồng. Có lẽ tài sản của họ chỉ có sách và sách. Bà nhận bằng tiến sĩ hóa học Quốc gia Pháp từ năm 1965, nhưng từ 1960 bà đã có hai bằng cao học sinh ngữ Viễn Đông (Ban Việt học) và Cao đẳng sư phạm. Hàng chục năm liền bà giảng dạy ở Trường Cao đẳng Hóa học Quốc gia Paris và Đại học Paris VI. Ở đây bà đã giúp hàng chục nghiên cứu sinh trên thế giới làm luận án cao học và tiến sĩ. Bà đã cùng chồng viết hàng trăm bài báo và tài liệu khảo cứu về hóa học đăng trên các báo chí Việt Nam và quốc tế. Gần đây, theo sự tài trợ và lời mời của tổ chức các nước nói tiếng Pháp (AUPELF), bà đã về giúp Đại học Tổng hợp Hà Nội làm một phòng thí nghiệm hóa học vô cơ. Giúp các thầy cô ở đây giảng dạy, làm thí nghiệm theo cách của Pháp và bằng tiếng Pháp. Khi sinh viên ở trường này qua Pháp học tiếp, sẽ vào phòng thí nghiệm làm việc được ngay.

Khi được hỏi cảm tưởng về quê hương của chồng và bà đã làm dâu xứ Huế như thế nào, Li Liên cười vẻ bẽn lẽn. Những nét đẹp thùy mị, dịu dàng của tuổi mười tám, đôi mươi còn vương lại trên đôi mắt xanh biếc của bà. Bà lặng lẽ đến bên giá sách, rút ra một cuốn sách dày đặt lên bàn và mở trang đầu, nắn nót ghi lời đề tặng tôi. Cầm cuốn sách nặng trĩu trên tay, đọc lướt qua mới biết đây là luận văn tốt nghiệp cử nhân văn chương bà vừa bảo vệ thành công ngày 19 tháng 6 năm 1998 ở Ban Việt học, tại trường Đại học Paris VII (Denis Diderot). Đề tài của luận văn này khảo cứu một ngôi chùa Phật giáo và vai trò quan trọng của nó trong nền văn minh và cuộc sống văn hoá của cộng đồng người Việt Nam ở Huế: đó là chùa Thiên Mụ. Luận văn đã được các giáo sư Philippe Langlet và Nguyễn Phú Phong, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Quốc gia Khoa học Pháp - là những thành viên trong Ban Giám khảo, đánh giá rất cao. Cái đáng nói là muốn đánh giá và nghiên cứu kỹ càng về chùa Thiên Mụ, bà Liên phải từ Pháp về Huế biết bao lần để đi thăm khắp các lăng tẩm chùa chiền ở cố đô, tìm sách vở và tìm đọc tham khảo hàng ngàn tài liệu, hàng trăm cuốn sách của các tác giả Việt Nam và thế giới nói về lịch sử Phật giáo, về chùa chiền trên khắp thế giới và Việt Nam. Đặc biệt là chùa Thiên Mụ dính dáng đến lịch sử mười ba đời Chúa, chín đời Vua của phong kiến triều Nguyễn suốt mấy trăm năm. Tôi tỏ lòng khâm phục và ca ngợi sự biết cao, hiểu rộng của một học giả lớn Pháp về lịch sử và văn hoá Việt Nam. Bà Liên khiêm tốn, nhỏ nhẹ nói: “Có gì đâu. Tôi chỉ mong làm được nhiều việc có ích để xứng đáng là con dâu của Huế”…

Tôi hỏi luận văn này có phải là chứng chỉ cử nhân cuối cùng của bà ở tuổi sáu mươi lăm? Bà Võ Quang Li Liên cười hiền: “Chưa cuối cùng đâu. Tôi còn sống được ngày nào là còn tìm hiểu về Việt Nam. Tôi sắp về lại Việt Nam để tìm hiểu văn hoá Chàm và Tây Nguyên. Ước mơ vài ba năm tới, tôi sẽ có một luận văn mới về nền văn hoá và văn minh Việt Nam”.

T.C.T
(126/08-99)



 

Đánh giá của bạn về bài viết:
0 đã tặng
0
0
0
Bình luận (0)
  • ĐINH PHONG

    Thư từ thành phố Hồ Chí Minh

  • TRẦN KIÊM ĐOÀN  

    Có hai dòng sông chia hai nửa cuộc đời của một người con xứ Huế là dòng sông Hương và American River.

  • TRẦN KIÊM ĐOÀN

    Bách niên hư huyễn giai do vọng,
    Hoàn mộng kim triêu kiến mộng hoàn.
    (Trăm năm lãng đãng do hư vọng,
    Tỉnh giấc mơ nay thấy mộng thành.)
                                        Trình Hạo

  • CAO HUY THUẦN

    Tôi biết Hoàng Đăng Nhuận hồi 1987- 1988, khi mới bắt đầu nảy ra ý định triển lãm tranh của họa sĩ ở Huế tại Paris.

  • ĐẶNG TIẾN

    Từ ngoài nước nói về văn chương Huế mà không nhắc đến những tấm lòng hải ngoại còn hướng về Cố đô, là vô tình và bạc bẽo. Ở hải ngoại có nhiều hội thân hữu, ái hữu, đồng hương Huế, nhiều hoạt động văn hóa tích cực, như tổ chức Ngày Nhớ Huế… 

  • NHƯ QUỲNH DE PRELLE

    Chúng tôi xuyên Việt lần cuối cùng trước khi rời Việt Nam, từ Sài Gòn qua Hội An, Đà Nẵng, Huế, Hà Nội, Ninh Bình và Sapa.

  • TRẦN KIÊM ĐOÀN

    Chiều nay, chúng tôi được mời tham dự Sinh nhật 80 và 85 của một đôi vợ chồng thuộc thế hệ huynh trưởng được tổ chức tại một biệt thự ở Granite Bay, gần thành phố Sacramento, thủ phủ tiểu bang California.

  • THÁI KIM LAN  

    Từ trước đến nay, tôi đã viết nhiều về các công trình nghiên cứu văn hóa Đông Tây trên các lãnh vực khác nhau, duy có một đề tài mà tôi ít đả động đến - xem như là cất riêng - đó là chuyện về nhà hàng Cố Đô tại thành phố München do tôi thành lập năm 1984 và hoạt động của tôi trên lãnh vực ẩm thực tại một nước Âu châu, nước Đức.

  • VÕ QUANG YẾN

    Hơn 30 năm chung sống, nhà tôi đã được tôi kể cho nghe nhiều về cảnh đẹp, người hiền của nước Việt Nam ta, về những buổi đi nghe hát trên sông Hương một đêm trăng sáng, những buổi tắm đêm giữa sông Ô Lâu ngoài thôn Mỹ Cang, những mùa thi cử phượng đỏ rực trời, ve kêu rầu rĩ...

  • Giáo sư, Tiến sĩ CAO HUY THUẦN:
    Ở Pháp, tôi có gặp và trao đổi ý kiến với những người quan tâm đến vấn đề du lịch. Anh Nghĩa (bây giờ quản lý một hãng du lịch ở đây) có gởi một tấm hình quảng cáo lớn về Huế, tôi sẽ nhờ anh Cận mang về.

  • "Cho đến khi tôi bị ngất xỉu, tôi mới biết mình đã làm việc quá nhiều. Nhà tôi đã đóng cửa phòng mạch hai tuần sau đó, không cho tôi làm nữa vì sợ tôi kiệt sức", giáo sư Bùi Minh Đức chia sẻ.

  • Lần đầu tiên một người Việt Nam nằm trong danh sách 35 nhà phát minh dưới 35 tuổi xuất sắc nhất năm 2014 do tạp chí MIT Technology Review bình chọn. Tạp chí này đã có một bài viết ngắn mô tả về quá trình nghiên cứu của chàng trai 32 tuổi.

  • THANH TOÀN

    Trưa chủ nhật 23-10-83 Phòng khách cư xá sinh viên Đông Nam Á ở Paris được trang hoàng trang nhã. Có tấm bản đồ màu Thành phố Huế, tranh ảnh di tích thắng cảnh Huế, quày trưng bày sách báo, băng nhạc Huế. Người đến dự đông ngoài dự kiến, có cả các cô dâu, chú rể Huế người Pháp, có những bạn Pháp...

  • VÕ QUANG YẾN
    (Nhân xem một cuốn phim về Tết Mậu Thân)

    Tết Mậu Thân. Một nhà báo và một nhà nhiếp ảnh quân đội Mỹ đáp trực thăng từ Đà Nẵng ra Huế, tìm theo một toán quân Marines.

  • Khi cuộc sống xô bồ đang cuốn chúng ta về phía trước, thần tượng hoá một phương Tây duy lý và thực dụng, thì chị, bằng tất cả nỗ lực của mình trong nghiên cứu, dịch thuật, hoạt động xã hội… lại đưa ta trở về với những giá trị nguồn cội đậm chất phương Đông thấm nhuần tư tưởng Phật giáo trong cách ăn, cách mặc, cách sống, cách thưởng ngoạn, và cách tư duy…

  • Trần Anh Thơ, nữ sinh xứ Huế, đã được cả 2 tổng thống George W. Bush và Barack Obama ký tặng bằng khen dành cho các học sinh xuất sắc.

  • Nhà thơ Hồ Đắc Thiếu Anh đã nhớ Huế như thế. Chị là một trong số thành viên đầu tiên của Nhớ Huế và là Hội viên Hội Nhà văn TP. HCM, cùng hành trình với thơ và các tổ chức từ thiện “ từ ấy” cho đến bây giờ.

  • Khi chưa đặt chân đến Huế, tôi không sao tưởng tượng được một cố đô sẽ như thế nào giữa thời hiện đại. Nhìn cuộc sống sôi động không ngừng nghỉ ở thủ đô, tôi chợt đem lòng lo lắng cho thành phố nhỏ dường như chỉ xuất hiện trong thơ trong nhạc.

  • DƯƠNG ĐÌNH CHÂU
        Gửi người em gái Văn khoa

    Bồ liễu cô thân, nàng công chúa Huyền Trân vì cơ đồ vạn cổ đã nam hướng Xà thành tạo thế ngàn năm vững bền ở phương Nam (theo Lê Mạnh Thát).

  • Ấn tượng của tôi về chuyến thăm ngắn ngày tại trường đại học Stanford, Mỹ là… giọng Huế! Stanford là trường đại học danh tiếng ở Mỹ, nằm cạnh thung lũng Silicon nổi tiếng và trường hợp này thường được dùng để minh chứng cho nhận định “các cụm công nghệ cao hiện đại thường quây tụ quanh các trường đại học nổi tiếng có các công trình nghiên cứu liên quan”. Còn giọng Huế ở Stanford thuộc về một người mới quen, một tiến sĩ thế hệ 8X: TS Lê Viết Quốc.