Nhìn sự rộn ràng của đường phố thấy đầy sức sống, đầy năng lượng, một sự bình thường vô cùng đáng quý mà ngày thường sẽ chỉ thấy đông quá, tắc đường, bụi bặm quá. Dòng chảy cuồn cuộn ấy mà bị ngừng trệ thì thật kinh khủng...
Gần trưa trời hửng lên, ngày giáp Tết trời đẹp như chưa từng có con Covid. Đường phố tấp nập. Nắng ấm làm tâm trạng tốt hơn thì phải. Người xe đi lại dập dìu cũng như chưa hề có những ca Covid vừa phát hiện kia. Cuối năm nhà bao việc. Liên hoan tổng kết. Đi tặng quà, đi mua sắm Tết. Thấy báo chí, bạn bè đưa tin nhiều trường đại học cho sinh viên nghỉ Tết sớm, rồi có những trường đã cho học sinh nghỉ học vì có F1. Nhiều tỉnh xung quanh cũng có nơi cho học sinh nghỉ học rồi.
Còn nhớ năm ngoái, lúc cao điểm nhất, lockdown toàn bộ, học sinh nghỉ Tết tới 3 tháng. Cứ rập rình từng ngày rồi quyết định nghỉ. Hồi đó, ban đầu tôi không thấy thuyết phục lắm, vì có những đánh giá khác nhau từ giới chuyên gia về việc có cho nghỉ hay không. Sau này, khi biết rằng Ban Chỉ đạo có một nhóm chuyên gia thu thập dữ liệu, phân tích đánh giá dữ liệu của từng địa phương để đưa ra quyết định thì mới thấy vững tâm.
Năm ngoái UNESCO đánh giá lúc cao điểm cuối tháng 3.2020 cả thế giới có 1,2 tỉ học sinh không được đến trường vì lockdown, gần 500 triệu học sinh không được tiếp cận học online. Ông giám đốc UNESCO bảo Covid-19 đã gây ra một thế hệ bị đánh mất (lost generation) do tác động xấu của Covid-19 với giáo dục.
Hôm qua ngồi nói chuyện với một cô bạn đang làm cho một trường đại học quốc tế ở Việt Nam. Cô ấy nói năm nay vì dịch, nhiều du học sinh không lên đường du học hoặc không sang lại được, nên nộp đơn vào trường cô ấy học, trả toàn bộ học phí, vẫn rẻ hơn đi du học. Tiêu chuẩn vào trường cô ấy rất cao. Đấy, bây giờ không chỉ là con nhà nghèo học giỏi, mà cả con nhà giàu học giỏi. Nhiều cha mẹ 7X - 8X giờ không chọn cho con đi du học, mà cho học các trường đại học nước ngoài ở Việt Nam, chất lượng, học phí rẻ, được trải nghiệm Việt Nam. Những dự đoán trước đây về cơ cấu việc làm thay đổi do sự phát triển của công nghệ, vài năm gần đây nhìn thấy rõ và năm Covid-19 này càng thấy rõ hơn.
Nhìn sự rộn ràng của đường phố thấy đầy sức sống, đầy năng lượng, một sự bình thường vô cùng đáng quý mà ngày thường sẽ chỉ thấy đông quá, tắc đường, bụi bặm quá. Các bạn Tây sang đây vẫn bảo Việt Nam là đất nước năng động, có thể cũng là từ những quan sát như thế này chăng. Dòng chảy cuồn cuộn ấy mà bị ngừng trệ thì thật kinh khủng. Nhớ lại những đường phố vắng vẻ, những cửa hàng đóng cửa lặng ngắt như hồi năm ngoái sau Tết, sau vẻ bình yên là những lo lắng, sợ hãi, trầm cảm. Thôi chịu khó rửa tay đeo khẩu trang ít tiếp xúc theo công thức 5K cho Hà Nội an toàn, cả nước an toàn.
Hôm rồi, Tổng thống Mỹ Biden cấm gọi virus Sars coV 2 là virus Vũ Hán, virus Trung Quốc. Tìm vào trang của WHO về quy định đặt tên các bệnh dịch, thì WHO từ lâu khuyến nghị không đặt tên theo địa danh, bởi nó sẽ gây ra các định kiến, phân biệt, kỳ thị, từ con người, hàng hóa xuất khẩu, văn hóa, các thứ liên quan đến đất nước đó. Nếu người ta gọi virus chủng mới là virus London, virus England thì cũng không hay ho gì. Cũng như đừng so sánh với viêm não Nhật Bản vì cách gọi đó là lịch sử để lại, khi đã có những nhận thức văn minh hơn thì nên hành xử văn minh.
Nói chuyện văn minh. Cô bạn tôi quê Hải Dương, chia sẻ cái poster của Thành đoàn Chí Linh, trên đó viết: "Người Chí Linh đón Tết văn minh ở xa gia đình. Xuân này con không về!". Thấy bảo sẽ có nhiều người không được về quê ăn Tết, vì hết cách ly thì cũng đã mùng mấy Tết rồi, nhưng ngay lập tức họ đã thích ứng bằng cách kêu gọi nhau sống đẹp như thế, thật đáng trân trọng...
Nghệ thuật truyền thống dân tộc như: tuồng, chèo, cải lương, kịch hát dân tộc… đang kêu cứu, vì người xem ngày càng giảm, người theo nghề ngày càng hiếm. Hiện nghệ thuật truyền thống dân tộc đang thiếu hụt trầm trọng lực lượng thay thế trên tất cả các lĩnh vực, như diễn viên, nhạc công, biên kịch, đạo diễn…
Từ góc nhìn của nhà quy hoạch, Giám đốc SLAB, Đại học Nam California (Mỹ), GS. Annette Kim cho rằng, vỉa hè đa chức năng là một phần tạo nên thành phố sôi động, bền vững, đóng góp vào sinh hoạt cộng đồng.
Kết thúc loạt bài này, chúng tôi mong muốn, những nhận thức về văn hóa ngày càng hoàn thiện tiến gần đến giá trị cốt lõi nhất của văn hóa: Hình thành nhân cách con người và cốt cách của một dân tộc, trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng để đất nước phát triển bền vững.
Hiện nay, nguy cơ mai một giá trị truyền thống làng xã rất lớn, ở cả chiều rộng và chiều sâu. Việc bảo tồn các giá trị di sản trong quá trình quy hoạch không gian kiến trúc làng không thể chậm trễ và trì hoãn. Trong đó, bảo tồn thích ứng và phát triển tiếp nối là phương thức mà giá trị tinh thần của di sản được kế thừa, hoàn thiện.
Chỉ đạo nghệ thuật được ví như người giữ lửa, bảo đảm khuynh hướng nghệ thuật, phong cách sáng tạo của đơn vị. Tuy nhiên, nhiều nhà hát của Hà Nội đang thiếu đội ngũ chỉ đạo nghệ thuật tài năng, chuyên nghiệp, dẫn tới sáng tạo ít mang tính đương thời, chưa có nhiều tác phẩm đỉnh cao có thể cạnh tranh với các loại hình nghệ thuật khác.
Mặt nạ giấy bồi, đèn kéo quân, tàu thủy sắt tây... từng mang lại niềm vui cho biết bao đứa trẻ mỗi độ Tết Trung thu. Nhưng trước sự phát triển của xã hội, những món đồ chơi truyền thống này liệu có cần thay đổi để đáp ứng thị hiếu trẻ nhỏ “thời 4.0”?
Vài năm trở lại đây, thị trường sách thiếu nhi trong nước đã có những chuyển biến với nhiều tín hiệu khởi sắc, nhưng vẫn cần nhiều cú hích để thực sự ổn định.
Dù trẻ con ngày nay ít còn chơi đèn kéo quân nữa, nhưng mỗi mùa Trung thu đến, gần ngày rằm tháng 8, nghệ nhân Vũ Văn Sinh lại cặm cụi làm những chiếc đèn truyền thống để giữ nghề, hoài niệm tuổi thơ và tưởng nhớ tổ tông.
Năm 2018, cải lương đánh dấu sự xuất hiện đúng 100 năm trên mảnh đất Nam bộ. Ngoài vở diễn “Thầy Ba Đợi” tri ân người khai sáng bộ môn nghệ thuật này, bộ phim “Song Lang” cũng ra mắt công chúng để góp thêm tình yêu cho khán giả hôm nay đối với loại hình sân khấu độc đáo trong tâm thức cư dân mở đất. Con đường đã qua của cải lương rất nhiều thành tựu, nhưng con đường phía trước của cải lương cũng không ít thử thách!
Dù còn nhiều khó khăn nhưng giới bạn đọc đang dần tiếp cận và sử dụng những sản phẩm trong cuộc cách mạng công nghiệp (CMCN) 4.0 để có thể thỏa mãn nhu cầu tiếp nhận thông tin hữu ích.
Vùng đất phía Tây Hà Nội còn nhiều ngôi đình làng là biểu tượng của vùng xứ Đoài, với những giá trị đặc sắc về kiến trúc và điêu khắc. Tuy nhiên, hiện nay, các ngôi đình này đối diện với nguy cơ xuống cấp và bị hủy hoại. Đã có rất nhiều công trình bị “trùng tu như phá”, gần đây nhất là tại đình Lương Xá, xã Liên Bạt, huyện Ứng Hòa.
Mong muốn nghiên cứu, phục dựng, bảo tồn lại các nét đẹp trong văn hóa truyền thống của Việt Nam, ngày 8-8, Ỷ Vân Hiên với đội ngũ các bạn trẻ chuyên nghiệp, có kiến thức chuyên môn cùng với lòng nhiệt thành, sức sáng tạo mạnh mẽ đã ra mắt tại Hà Nội.
Trong 6 tháng đầu năm 2018, ngành xuất bản đã gây được tiếng vang trong xã hội với nhiều cuốn sách có nội dung tốt, mang tính thời sự... Số lượng xuất bản phẩm vi phạm về nội dung có giảm so với cùng kỳ năm 2017 nhưng vẫn chưa có giải pháp khắc phục triệt để.
Tiếp bước sự sáng tạo với sơn mài của các bậc thầy thời kỳ hội họa Đông Dương, ngày nay nghệ thuật sơn mài đương đại vẫn kế thừa và phát triển với nhiều lối biểu hiện và tìm tòi mới. Tuy nhiên, bên cạnh hiệu quả nghệ thuật, nhiều sáng tạo cũng gây tranh luận.
Tính đến thời điểm này, Việt Nam có 12 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO vinh danh. Thế nhưng, bên cạnh niềm vinh dự thì những danh hiệu cũng đang tạo ra nhiều sức ép không nhỏ với các nhà quản lý văn hóa trong công tác quảng bá, bảo tồn và phát triển.
Tuồng là môn nghệ thuật sân khấu truyền thống độc đáo của dân tộc Việt Nam. Thế nhưng, cũng giống như những loại hình nghệ thuật truyền thống khác, tuồng đang đứng trước nguy cơ mai một. Ở đó việc bảo tồn để duy trì và phát triển nghệ thuật tuồng đang là “bài toán” không dễ gì tìm được câu trả lời thấu đáo.
“Ok (đồng ý) hay không thì mày nhớ confirm (xác nhận) cho người ta nha”; “giao đứa nào set up (sắp xếp) vụ này ngay và luôn đi chứ hứa rồi bỏ đó không hà”; “go now (đi ngay), mà free (miễn phí) thiệt hả?”; “nay được ở nhà full (cả) ngày”… Đó là vài trong số những câu Tây không ra Tây, ta chẳng ra ta mà giới trẻ Việt đang sử dụng trong cuộc sống hàng ngày.
Mùa World Cup 2018 đang đến những giờ phút cao trào của xúc cảm trong lòng người hâm mộ môn thể thao “vua”. Mỗi trận đấu mang lại nhiều cung bậc tình cảm: hân hoan, hào hứng, thất vọng, buồn khổ... theo từng đường bóng. Trong làng văn cũng có rất nhiều người hâm mộ đang cuồng nhiệt cổ vũ cho đội bóng mình yêu thích, thành thật khóc - cười sau mỗi trận bóng, và cuối cùng là đặt bút... làm thơ.
Chúng ta tưởng rằng, chúng ta tạo ra mạng xã hội là để chúng ta tự do hơn: tự do phát ngôn, tự do thể hiện quan điểm và suy nghĩ của mình, nhưng nhìn những điều đang diễn ra, chúng ta liệu có đạt được tự do thực sự và quan trọng hơn, là tìm kiếm được hạnh phúc?
Mấy chục năm qua, phê bình luôn được coi là khâu yếu nhất của nền văn nghệ. Nhẹ thì cũng là chưa theo kịp sự phát triển của phong trào sáng tác, không cắt nghĩa được sự phức tạp của các hiện tượng văn nghệ…