Nhìn sự rộn ràng của đường phố thấy đầy sức sống, đầy năng lượng, một sự bình thường vô cùng đáng quý mà ngày thường sẽ chỉ thấy đông quá, tắc đường, bụi bặm quá. Dòng chảy cuồn cuộn ấy mà bị ngừng trệ thì thật kinh khủng...
Gần trưa trời hửng lên, ngày giáp Tết trời đẹp như chưa từng có con Covid. Đường phố tấp nập. Nắng ấm làm tâm trạng tốt hơn thì phải. Người xe đi lại dập dìu cũng như chưa hề có những ca Covid vừa phát hiện kia. Cuối năm nhà bao việc. Liên hoan tổng kết. Đi tặng quà, đi mua sắm Tết. Thấy báo chí, bạn bè đưa tin nhiều trường đại học cho sinh viên nghỉ Tết sớm, rồi có những trường đã cho học sinh nghỉ học vì có F1. Nhiều tỉnh xung quanh cũng có nơi cho học sinh nghỉ học rồi.
Còn nhớ năm ngoái, lúc cao điểm nhất, lockdown toàn bộ, học sinh nghỉ Tết tới 3 tháng. Cứ rập rình từng ngày rồi quyết định nghỉ. Hồi đó, ban đầu tôi không thấy thuyết phục lắm, vì có những đánh giá khác nhau từ giới chuyên gia về việc có cho nghỉ hay không. Sau này, khi biết rằng Ban Chỉ đạo có một nhóm chuyên gia thu thập dữ liệu, phân tích đánh giá dữ liệu của từng địa phương để đưa ra quyết định thì mới thấy vững tâm.
Năm ngoái UNESCO đánh giá lúc cao điểm cuối tháng 3.2020 cả thế giới có 1,2 tỉ học sinh không được đến trường vì lockdown, gần 500 triệu học sinh không được tiếp cận học online. Ông giám đốc UNESCO bảo Covid-19 đã gây ra một thế hệ bị đánh mất (lost generation) do tác động xấu của Covid-19 với giáo dục.
Hôm qua ngồi nói chuyện với một cô bạn đang làm cho một trường đại học quốc tế ở Việt Nam. Cô ấy nói năm nay vì dịch, nhiều du học sinh không lên đường du học hoặc không sang lại được, nên nộp đơn vào trường cô ấy học, trả toàn bộ học phí, vẫn rẻ hơn đi du học. Tiêu chuẩn vào trường cô ấy rất cao. Đấy, bây giờ không chỉ là con nhà nghèo học giỏi, mà cả con nhà giàu học giỏi. Nhiều cha mẹ 7X - 8X giờ không chọn cho con đi du học, mà cho học các trường đại học nước ngoài ở Việt Nam, chất lượng, học phí rẻ, được trải nghiệm Việt Nam. Những dự đoán trước đây về cơ cấu việc làm thay đổi do sự phát triển của công nghệ, vài năm gần đây nhìn thấy rõ và năm Covid-19 này càng thấy rõ hơn.
Nhìn sự rộn ràng của đường phố thấy đầy sức sống, đầy năng lượng, một sự bình thường vô cùng đáng quý mà ngày thường sẽ chỉ thấy đông quá, tắc đường, bụi bặm quá. Các bạn Tây sang đây vẫn bảo Việt Nam là đất nước năng động, có thể cũng là từ những quan sát như thế này chăng. Dòng chảy cuồn cuộn ấy mà bị ngừng trệ thì thật kinh khủng. Nhớ lại những đường phố vắng vẻ, những cửa hàng đóng cửa lặng ngắt như hồi năm ngoái sau Tết, sau vẻ bình yên là những lo lắng, sợ hãi, trầm cảm. Thôi chịu khó rửa tay đeo khẩu trang ít tiếp xúc theo công thức 5K cho Hà Nội an toàn, cả nước an toàn.
Hôm rồi, Tổng thống Mỹ Biden cấm gọi virus Sars coV 2 là virus Vũ Hán, virus Trung Quốc. Tìm vào trang của WHO về quy định đặt tên các bệnh dịch, thì WHO từ lâu khuyến nghị không đặt tên theo địa danh, bởi nó sẽ gây ra các định kiến, phân biệt, kỳ thị, từ con người, hàng hóa xuất khẩu, văn hóa, các thứ liên quan đến đất nước đó. Nếu người ta gọi virus chủng mới là virus London, virus England thì cũng không hay ho gì. Cũng như đừng so sánh với viêm não Nhật Bản vì cách gọi đó là lịch sử để lại, khi đã có những nhận thức văn minh hơn thì nên hành xử văn minh.
Nói chuyện văn minh. Cô bạn tôi quê Hải Dương, chia sẻ cái poster của Thành đoàn Chí Linh, trên đó viết: "Người Chí Linh đón Tết văn minh ở xa gia đình. Xuân này con không về!". Thấy bảo sẽ có nhiều người không được về quê ăn Tết, vì hết cách ly thì cũng đã mùng mấy Tết rồi, nhưng ngay lập tức họ đã thích ứng bằng cách kêu gọi nhau sống đẹp như thế, thật đáng trân trọng...
Thư Sông Hương Vậy là năm đầu của thế kỷ XXI, của thiên niên kỷ III Công lịch đã qua. Mới ngày nào đó, khắp hành tinh này còn rộ lên niềm hoang mang và hoang tưởng về một ngày tận thế ở năm 2000 bởi sự “cứu rỗi” của Thiên Chúa hoặc bởi sự “mù loà” của máy tính. Mới một năm thôi mà thế giới loài người đã qua biết bao bất trắc, xung đột, khủng bố... và máu và nước mắt! May mà đất nước chúng ta vẫn được bình yên, ổn định, phát triển theo Đường lối Đại hội IX của Đảng. May mà dân ta vẫn còn nhu cầu Văn hoá tâm linh. Văn hoá tâm linh cũng là thuộc tính của văn học nghệ thuật. Các tờ báo văn nghệ tồn tại được chính nhờ nhu cầu đó. Qua một năm nhìn lại, Tạp chí Sông Hương chúng tôi ngày một được bạn đọc tin cậy hơn, cộng tác càng nhiều hơn, thật là điều vinh hạnh. Song, ngược lại, chúng tôi cũng lấy làm áy náy vì bài vở thì nhiều mà trang báo lại có hạn, không thể đăng tải hết được, nhất là số Tết này. Ở đây, nó mang một nghịch lý chua chát, bi hài như một nhà viết kịch đã nói: “Số ghế bao giờ cũng ít hơn số người muốn ngồi vào ghế”. Ngoài sự bất cập ấy, hẳn còn có những điều khiếm nhã khác mà chúng tôi không biết làm gì hơn ngoài lời xin lỗi, lời cảm ơn và mong được thể tất. Chúng tôi xin cố gắng chăm lo tờ Sông Hương luôn giữ được sắc thái riêng, có chất lượng để khỏi phụ lòng các bạn. Dù thế giới có biến đổi thế nào đi nữa thì Sông Hương vẫn mãi mãi muốn được thuỷ chung với bạn đọc, bạn viết của mình. Nhân dịp tết Nhâm Ngọ, Sông Hương trân trọng chúc Tết các bạn sang năm mới thêm dồi dào sức khoẻ, thành đạt và hạnh phúc. S.H
Các bạn đang cầm trên tay số kỷ niệm 25 năm thành lập Tạp chí Sông Hương. Mới ngày nào đó, một ngày hè tháng 6 năm 1983, trong niềm khao khát của không khí đổi mới trong văn học nghệ thuật, Tạp chí Sông Hương số 01 ra mắt và đón nhận sự hưởng ứng của công chúng. Đó là một sự khởi đầu được mong đợi từ hai phía: người viết và bạn đọc.
Gần đây đọc các bài của Trần Mạnh Hảo và Nguyễn Hùng Vĩ bàn về ba bài thơ Thu của Nguyễn Khuyến trên Văn nghệ (1), tôi thấy câu "Nước biếc trông như tầng khói phủ" trong bài Thu vịnh là câu thơ sáng rõ, không có gì khó hiểu mà lại được bàn nhiều. Mỗi người hiểu mỗi cách mà đều hiểu không đúng, chỉ vì không để ý rằng câu thơ này được viết theo lối "đảo trang".
(Nhân đọc: "Truyện Mã Phụng - Xuân Hương") * Truyện "Mã Phụng - Xuân Hương" trước đây còn được quen gọi dưới nhiều tên khác nhau, lúc là Vè Bà Phó, Vè Mã Phụng - Mã Long, khi là Thơ Mụ Đội, khi lại là Truyện Mã Ô - Mã Phụng v.v... là một tác phẩm văn học dân gian vốn được nhân dân Bình - Trị - Thiên rất yêu thích, phạm vi phổ biến trước Cách mạng Tháng Tám 1945 khá rộng.
Trên Tạp chí Sông Hương số tháng 3, nhân sự kiện Trần Hạ Tháp dành được giải A trong cuộc thi truyện ngắn của báo “Văn nghệ”, tôi vừa lên tiếng về sự “lặng lẽ” - một điều kiện cần thiết để làm nên tác phẩm văn học nghệ thuật có giá trị, nay lại nói điều ngược lại, vậy có “bất nhất” có mâu thuẫn không?
Trên thực tế, việc bảo tồn những vốn quý của cha ông để lại quả không phải là việc đơn giản, dễ dàng. Nhưng chúng ta sẽ không thể có sự chọn lựa nào khác bởi vì sẽ không có một nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc nào cả nếu từ bây giờ chúng ta không biết giữ lấy những gì mình đang có.
Mang tên dòng sông duyên dáng thả mình bên thành phố Huế - SÔNG HƯƠNG, những trang tạp chí này là dòng chảy của những cảm xúc tươi đẹp trên “khúc ruột miền Trung” đất nước.
Từ xa xưa đến bây giờ, thường tục vẫn nói "sông có khúc người có lúc". Không biết Sông Hương bản báo năm rồi (năm tuổi 15) là sông hay là người? Có lẽ cả hai. Vậy nên cái khúc và cái lúc của nó đã chồng lên nhau - chồng lên nhau những khó khăn và tai tiếng!