Nhớ về anh Trần Quang Long

09:28 05/02/2018

TRẦN THỊ KIÊN TRINH

Là em gái của anh nhưng khi tôi được sinh ra anh đã tròn hai mươi tuổi. Những gì nhớ về anh chỉ là ký ức tuổi thơ trong khu vườn tranh thỉnh thoảng anh về.

Nhà thơ, liệt sĩ Trần Quang Long

Trong các anh em trong gia đình, tôi có cái gì đó đặc biệt với anh hơn các anh em khác: Anh đã đặt tên cho tôi khi tôi mới chào đời - Trần Thị Kiên Trinh. Anh đã xây dựng hạnh phúc gia đình cho tôi với người bạn rất thân của anh - anh Nguyễn Hữu Ngô.

Những gì tôi biết về anh những ngày anh còn là sinh viên Đại học Sư phạm Huế, những ngày hoạt động trong lòng địch đều qua lời kể của anh Nguyễn Hữu Ngô và những người bạn của anh. Tôi đặc biệt quý trọng anh, tự hào về anh, thấy thật gần với anh... và tôi muốn viết tiếp điều gì đó về anh. Và cơ duyên “anh đã dẫn dắt tôi” gặp được anh Lê Công Cơ vào một ngày cuối năm 2016, nghe anh kể về anh trai mình những năm hai anh cùng gặp mặt, sống chung với nhau. Anh Lê Công Cơ đã từng là thủ lĩnh phong trào sinh viên học sinh ở miền Trung, hiện là Hiệu trưởng Trường Đại học Duy Tân - Đà Nẵng. Hai anh đã có những năm tháng hoạt động cùng nhau trong những năm từ 1963 - 1966. Hai anh biết nhau vào khoảng năm 1963 qua lời giới thiệu của anh Lê Hiếu Đằng. Quán cà phê cô Dung (ở trong Thành nội, Huế) là nơi các anh lần đầu biết mặt nhau. Lúc đó, vấn đề các anh quan tâm là tình hình Phật giáo tại Huế đang bị đàn áp. Dù gia đình theo đạo Tin Lành nhưng anh Long hết lòng ủng hộ Phật giáo và muốn làm điều gì đó để hỗ trợ phong trào Phật giáo!

Trong lần gặp thứ hai, anh Trần Quang Long đã đề nghị lập cà phê Quán Bạn. Quán Bạn - tên quán là gợi ý của giáo sư Đỗ Long Vân. Đề xuất của anh được anh Lê Công Cơ đồng ý. Quán Bạn ra đời với sự góp sức của những người anh Long quen biết, hầu hết là các nhà giáo ở Viện Đại học Huế, những người nhiệt tình và có tư tưởng ủng hộ Phật giáo, trong đó phải kể đến các anh Nguyễn Hữu Ngô, anh Hồ Đăng Định, anh Lê Văn Sâm… là những người đã đứng ra thuê địa điểm ở 23 Đào Duy Từ - Huế (thời đó). Mới đầu, quán rất khó khăn, các anh đã đóng góp từng chiếc ghế cái bàn, ly cốc lấy từ nhà mang đến…

Quán Bạn đã thu hút khá đông những gương mặt có uy tín và có ảnh hưởng sâu rộng đến phong trào đô thị tại Huế. Anh Long đã sáng tác bài thơ như một “tuyên ngôn của nhóm” nhưng rất tiếc anh Cơ không nhớ được. Quán Bạn hoạt động không được bao lâu thì khoảng cuối năm 1964 đã bị chính quyền Thừa Thiên giải tán. Chúng dùng đủ chiêu trò để quậy phá kể cả dùng bọn du đảng. Quán Bạn tan rã, những người cốt cán mỗi người một ngả; anh Trần Quang Long lại tham gia vào nhóm “Tuyệt tình cốc” do hai anh em Hoàng Phủ Ngọc Tường và Hoàng Phủ Ngọc Phan sáng lập.

Tết năm 1965, các anh Hoàng Phủ Ngọc Tường, Hoàng Phủ Ngọc Phan, Nguyễn Minh Triết, Lê Tử Thành, Phan Duy Nhân và anh Trần Quang Long được anh Lê Công Cơ đưa về vùng giải phóng Quảng Nam gặp các anh ở Khu ủy khu V tại làng Quang Hiện, xã Điện Hòa, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam.

Các anh được ăn tết và bàn việc tại đây. Địch vào càn quét tận Điện Bàn, anh em phải chia nhau rúc hầm bí mật nước. Đây là loại hầm mà hầu hết các anh chưa chui vào lần nào, chưa có chút kinh nghiệm nào để vào được. Hầm bí mật nước là loại hầm đào dọc sông nhỏ ở Quang Hiện, muốn núp phải lội xuống sông men theo bờ và rúc vào miệng hầm nằm dưới mặt nước khoảng một mét. Phải lặn xuống chui vào, và trồi lên bên trong. Hầm nằm trong một bờ tre dày đặc tua tủa gai nhọn. Cũng may anh Long là người bơi giỏi. Hồi còn là sinh viên, anh Long và anh Nguyễn Hữu Ngô vẫn thường thi nhau bơi từ cầu Trường Tiền đến cầu Mới.

Chuyến đi đã để lại những dấu ấn khó quên trong lòng mỗi người.

Tập san (có thể xem là tờ báo) được các anh Trần Quang Long, Hoàng Phủ Ngọc Tường, Hoàng Phủ Ngọc Phan phụ trách đã gây được tiếng vang tại Huế và Đà Nẵng, với nội dung đậm lòng yêu nước, chống đàn áp Phật giáo, chống độc tài tay sai ngoại bang.

Sau đó anh Long và anh Lê Phước Thúy bị điều động vào dạy học tại trường Cường Để, Quy Nhơn.

Tháng 3 năm 1966, phong trào chống Thiệu Kỳ diễn ra ở khắp các thành thị miền Nam, anh Long, anh Thúy ở Quy Nhơn, và lực lượng cơ sở cách mạng cốt cán tại Huế, Đà Nẵng, Quy Nhơn phối hợp nhau đấu tranh dưới sự chỉ đạo của Khu ủy khu V và Trị Thiên - Huế.

Phong trào ở Quy Nhơn bị đàn áp, anh Long bị đánh gãy chân và sau đó vào điều trị tại Sài Gòn. Phong trào chống Mỹ - Thiệu tạm lắng.

Tháng 6 năm 1966, anh Long lại có dịp gặp lại anh Lê Công Cơ ở Sài Gòn. Anh Cơ lánh vào Sài Gòn vì chính quyền Thừa Thiên bố ráp quá gắt gao!

Hai anh, người dưỡng thương người lánh nạn gặp nhau như cá gặp nước, như nắng hạn gặp mưa. Không phút ngơi nghỉ, các anh đã bàn nhau về Cần Thơ. Anh Long tiếp tục sáng tác, tiếp tục hoạt động bằng những vần thơ hừng hực lửa đấu tranh. Khách sạn Vân kiều - Cần Thơ là nơi ra đời tập thơ “Tiếng hát những người đi tới” chỉ trong một tháng. Những ngày sống bên nhau ở Cần Thơ, hai anh càng hiểu nhau hơn càng mến tài nhau hơn. Anh Long có biệt tài làm thơ rất nhanh, chỉ cần nêu chủ đề là anh có ngay bài thơ đúng đề tài đó.

Trong một lần nói chuyện, anh Lê Công Cơ có nhận định về phong trào đô thị miền Nam đã lớn lên không ngừng và đó là gợi ý cho bài thơ “Lớn lên không ngừng” ra đời. Thỉnh thoảng để tránh sự chú ý của địch, hai anh thường thay đổi chỗ ở, lúc Sài Gòn, lúc Cần Thơ. Ở sài Gòn, nơi tá túc an toàn là nhà anh rể của anh Long ở cư xá Bắc Hải, nơi dành cho sĩ quan của chính quyền Sài Gòn lúc bấy giờ.

Sau một thời gian ngắn bên nhau, tình hình tạm ổn, hai anh chia tay nhau vào khoảng tháng 8 năm 1968. Anh Lê Công Cơ trở về Huế, anh Trần Quang Long tiếp tục hoạt động tại Sài Gòn - Cần Thơ. Và đó là lần cuối cùng hai anh gặp nhau, rồi vĩnh viễn anh Cơ không còn thấy anh Trần Quang Long lần nào nữa.

Ngày 11 tháng 10 năm 1968, anh Trần Quang Long mãi mãi ra đi ở tuổi 27, tại biên giới Tây Ninh - Campuchia.

Khép lại một đời người nhưng vẫn còn đó những bài thơ rực lửa đấu tranh, những tập thơ còn thấm máu lúc hy sinh. Vẫn còn đó những kỷ niệm đẹp thời trai trẻ trong lòng bạn bè.


Giải cống hiến của Hội Nhà văn Việt Nam trao tặng anh (lần thứ nhất, ký ngày 27 tháng 3 năm 2017) là một sự ghi nhận dành cho anh - một người tài hoa của đất nước, tôn vinh những tác phẩm văn học làm nên tên tuổi anh.

Bạn bè luôn nhớ về anh. Em vẫn thường tâm sự với anh, vẫn luôn gọi tên anh: Anh Trần Quang Long - người anh yêu kính!

Huế, ngày 30 tháng 8 năm 2017

T.T.K.T  
(SHSDB27/12-2017)



 

Đánh giá của bạn về bài viết:
0 đã tặng
0
0
0
Bình luận (0)
  • TRẦN PHƯƠNG TRÀ

    Cuối năm 1961, tôi rời Vụ Báo chí Bộ Ngoại giao về làm biên tập viên chương trình Tiếng thơ Đài Tiếng nói Việt Nam. Chương trình này nằm trong Phòng Văn học do nhà văn Trọng Hứa làm Trưởng phòng.

  • KIMO

    Mười Cents, một đồng xu nhỏ nhất, mỏng nhất được gọi là “dime” và đồng xu nầy được đúc với chất liệu 90 phần trăm bạc và 10 phần trăm đồng như đồng xu năm cents và 25 cents nhưng lại khác với đồng xu một cent.

  • HƯỚNG TỚI 70 NĂM THÀNH LẬP LIÊN HIỆP CÁC HỘI VHNT THỪA THIÊN HUẾ

    TÔ NHUẬN VỸ

  • HƯỚNG TỚI KỶ NIỆM 70 NĂM NGÀY THÀNH LẬP LIÊN HIỆP CÁC HỘI VHNT THỪA THIÊN HUẾ

    NGUYỄN KHẮC PHÊ

  • KỶ NIỆM 40 NĂM GIẢI PHÓNG THỪA THIÊN HUẾ

    NGÔ KHA

    LTS: Dưới đây là một ghi chép của cố nhà báo, nhà nghiên cứu lịch sử Ngô Kha về những ngày đầu đoàn quân giải phóng về thành Huế dịp 26/3/1975. Rất ngắn gọn, song đoạn ghi chép đã gợi lại cho chúng ta không khí sôi nổi, nô nức những ngày đầu.

  • Lời nói đầu: Mỗi khi về nhà ở Quỳnh Mai, tôi luôn hình dung thấy Cha tôi đang ngồi đâu đó quanh bàn làm việc của mình. Trong một lần về nhà gần đây, sau khi thắp hương cho Cha, chờ hương tàn bèn mang máy đánh chữ, là vật hết sức gần gũi đã gắn bó với Cha tôi cho tới khi mất, để lau chùi, làm vệ sinh.

  • Những năm 1973-1976, đến Paris  tôi bắt đầu công việc sinh viên, vừa làm vừa học là ký tên và đánh số giùm tranh litho cho  Họa sĩ Lê Bá Đảng.

  • SƠN TÙNG  

    Một ngày giáp Tết Canh Dần - tháng 2/1950, gặp dịp đi qua làng Sen, tôi ghé vào thăm nơi đã lưu lại những kỷ niệm tuổi thơ của Người.

  • L.T.S: Vương Đình Quang nguyên là thư ký tòa soạn báo "Tiếng Dân" do Huỳnh Thúc Kháng làm chủ biên, vừa là thư ký riêng của nhà yêu nước Phan Bội Châu, chuyên giúp Phan Bội Châu hoàn chỉnh những văn bản tiếng Việt trong mười lăm năm cuối đời sống và sáng tác tại Huế. Bài này trích từ "Hồi ký về cụ Phan và cụ Huỳnh" do chính tác giả viết tại quê hương Nam Đàn Nghệ Tĩnh khi tác giả vừa tròn 80 tuổi (1987).

  • NGUYỄN NGUYÊN

    Tháng 6-1966, ở Sài Gòn, giữa cái rừng báo chí mấy chục tờ báo hằng ngày, báo tháng, báo tuần, bỗng mọc thêm một từ bán nguyệt san: Tin Văn.

  • Cứ vào những ngày cuối năm, khi làm báo tết, trong câu chuyện cà phê sáng, làng báo Sài Gòn hay nhắc đến họa sĩ Choé, tác giả những bức tranh biếm - hí họa từng không thể thiếu trên khắp các mặt báo. Có thể nói, cùng với nhà văn Sơn Nam, nhà thơ Bùi Giáng, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, họa sĩ Ớt - Huỳnh Bá Thành, danh ca Út Trà Ôn, danh hài Văn Hường,… họa sĩ tuổi Mùi - Choé là một trong những “quái kiệt” của Sài Gòn.


  • (Lược thuật những hoạt động nhân kỷ niệm 5 năm Sông Hương)

  • (Bài phát biểu của nhà văn Tô Nhuận Vỹ - Nguyên Tổng biên tập tạp chí Sông Hương trong lễ kỷ niệm 5 năm)

  •  (SHO). Huế đầu đông. Mưa lâm thâm,dai dẳng. Mưa kéo theo các cơn lạnh se lòng. Cái lạnh không đậm đà như miền Bắc không đột ngột như miền Nam, nó âm thầm âm thầm đủ để làm xao xuyến  nổi lòng người xa quê... Ngồi một mình trong phòng trọ, con chợt nhớ, một mùa mưa, xa rồi...

  • (SHO). Mùa mưa cứ thế đến, những nỗi nhớ trong tôi lại từng cái từng cái ùa về, thổi qua và tôi chợt nhận ra trong lúc ngây ngốc tôi đã bỏ quên nhiều thứ như vây; bỏ quên những người thân yêu trong nỗi nhớ của tôi, ở trong kỉ niệm đã qua và giờ tôi nhớ ra cảm giác hạnh phúc, vui vẻ khi ở bên họ, để từ đó tôi quý trọng hơn nữa những giây phút bên cạnh những người mà tôi yêu thương.

  • NGUYỄN ĐẮC XUÂN

    Sau một thời gian bị bệnh hiểm nghèo, ca sĩ Hà Thanh đã qua đời vào lúc 19 giờ 30 ngày 1 tháng 1 năm 2014 (giờ Boston) tại thành phố Boston, tiểu bang Massachusetts, Hoa Kỳ.

  • ĐẶNG VĂN NGỮ
                    Hồi ký

    Cha tôi lúc còn nhỏ tự học chữ nho có tiếng là giỏi, nhưng đến tuổi đi thi thì thực dân Pháp đã bãi bỏ các kỳ thi chữ nho.

  • TÔ NHUẬN VỸ

    Lớp sinh viên chúng tôi tốt nghiệp Khoa Văn - Sử trường Đại học Sư phạm Hà Nội năm 1964, đúng vào thời điểm Mỹ đánh phá miền Bắc và Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam kêu gọi con em miền Nam đang ở miền Bắc hãy trở về chiến đấu cho quê hương.

  • Giải phóng quân Huế với phong trào Nam tiến 

    PHẠM HỮU THU

  • Sau ba năm đi giang hồ Trung Quốc. Nguyễn Du trở về, ở tại Thăng Long từ cuối năm 1790 cho đến năm 1794. Đó là ba năm «Chữ tình chốc đã ba năm vẹn», lưu lại trong Lưu Hương Ký của Hồ Xuân Hương.