Phát biểu tại hội nghị kiểm tra, đánh giá việc triển khai, thực hiện Nghị quyết 33 về xây dựng và phát triển văn hóa con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước tại địa bàn TP.HCM ngày 20/4/2019, ông Võ Văn Thưởng - Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương nhận định: “Văn hóa TPHCM đã phát triển nhưng vẫn chưa tương xứng với tiềm năng”.
Quang cảnh hội nghị. Ảnh: Trần Nguyên Anh
Ðầu tư chậm chạp, không đồng bộ
Báo cáo của ông Trần Vĩnh Tuyến, Phó Chủ tịch UBND TPHCM nêu: “Trong con mắt người dân Nam bộ, TPHCM không chỉ là trung tâm kinh tế mà còn là trung tâm văn hóa. Người dân các tỉnh thường đi lên thành phố là để tham quan, du lịch, thưởng thức các chương trình nghệ thuật, vì vậy vai trò đầu tàu về văn hóa của TPHCM cũng quan trọng không kém vai trò đầu tàu về kinh tế”. Phó Bí thư Thường trực Thành ủy TPHCM Trần Lưu Quang cho biết, mỗi năm thành phố đón 38 triệu lượt khách du lịch, bởi vậy TPHCM còn là bộ mặt của cả nước. Đảng bộ, chính quyền không chỉ tập trung phát triển kinh tế mà còn đặt mục tiêu xây dựng TPHCM là thành phố có chất lượng sống và văn hóa phát triển.
Tuy vậy đầu tư cho các thiết chế văn hóa và hoạt động văn hóa, nghệ thuật còn chậm, thiếu đồng bộ. Thiết chế văn hóa dành cho nghệ thuật chuyên nghiệp, nhất là nghệ thuật hàn lâm và nghệ thuật dân tộc chưa được quan tâm đúng mức, làm hạn chế năng lực và hiệu quả hoạt động của các đơn vị nghệ thuật, chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển và chưa tương xứng với một đô thị lớn. Một số công trình thực hiện quá chậm như Nhà hát Giao hưởng - nhạc - vũ kịch đến nay vẫn chưa được xây dựng. Rạp xiếc và biểu diễn đa năng Phú Thọ chưa được triển khai. “Sau 44 năm giải phóng, chưa xây dựng được công trình mang tính biểu trưng cho văn hóa thành phố, công trình đạt chuẩn về biểu diễn nghệ thuật đỉnh cao hoặc đáp ứng việc tổ chức các sự kiện văn hóa, nghệ thuật tầm cỡ quốc tế”- báo cáo Thành ủy nêu.
Ông Võ Văn Thưởng - Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương đặt câu hỏi: “Từ năm 1975 tới nay, TPHCM đã xây dựng được nhà hát Hòa Bình, nhà hát Mạc Đĩnh Chi, nhưng đã biến bao nhiêu nhà hát thành trung tâm thương mại, nhà hàng, quán cà phê, nơi tổ chức đám cưới? Tính ra cái xây ít hơn cái đã bỏ đi”. Và ông chia sẻ, từ khi ông chuyển sang làm công tác tuyên giáo, đã nhiều lần đến các bảo tàng, các thư viện, với tư cách một người dân để thị sát thì thấy: “Thư viện và bảo tàng không khác mấy so với thời tôi còn là sinh viên, thậm chí một số nơi sách vở, tài liệu thua kém trước đây”.
Theo Báo cáo sơ kết 5 năm thực hiện Nghị quyết số 33-NQ/TW tại TPHCM, ngoài Bảo tàng Chứng tích chiến tranh được xây mới, hiện đại, hầu hết các bảo tàng còn lại tận dụng từ những công trình kiến trúc khác trước giải phóng (công sở, biệt thự) không tương thích với yêu cầu, tiêu chuẩn của bảo tàng.
Văn hóa nghệ thuật thiếu sức hút
Nhà hát hư hỏng, suốt 2 năm qua Nhà hát nghệ thuật hát bội TPHCM đi lưu diễn trên các đường phố. Ảnh: Trần Nguyên Anh
Trả lời câu hỏi khảo sát: “Khi nói tới TPHCM, ông (bà) nghĩ ngay đến đặc trưng nào là tiêu biểu của thành phố”, 48,12% người được hỏi trả lời là “Kẹt xe, ngập nước”. Có 29,16% người trả lời là “tệ nạn xã hội phức tạp như trộm cắp cướp giật, nghiện hút”. Chỉ có 11% cho rằng TPHCM là nơi quy tụ nhiều nhân tài.
Thứ trưởng Bộ VHTTDL Trịnh Thị Thủy cho rằng, với hơn 9.000 tỷ đồng đầu tư cho văn hóa trong 5 năm qua, TPHCM là địa phương đầu tư vào văn hóa lớn nhất cả nước. Thành phố đã đạt những kết quả đáng mừng. Tuy nhiên, cả nước vẫn đặt kỳ vọng TPHCM sẽ xây dựng thành phố trở thành một trung tâm kinh tế và văn hóa sánh ngang với các thành phố lớn trong khu vực và trên thế giới, đặc biệt là các lĩnh vực điện ảnh, âm nhạc, xuất bản.
Phát biểu tổng kết hội nghị, ông Võ Văn Thưởng đánh giá cao những kết quả mà thành phố đạt được trong thời gian qua. Tuy vậy, ông Thưởng cũng nêu rõ, so với vị trí quan trọng và tiềm lực của TPHCM, cũng như so với kỳ vọng của cả nước thì TPHCM vẫn còn phải nỗ lực hơn nữa, để sớm đưa thành phố trở thành một trung tâm kinh tế và văn hóa lớn trong khu vực, thế giới.
Theo Trần Nguyên Anh - TP
Nghệ thuật truyền thống dân tộc như: tuồng, chèo, cải lương, kịch hát dân tộc… đang kêu cứu, vì người xem ngày càng giảm, người theo nghề ngày càng hiếm. Hiện nghệ thuật truyền thống dân tộc đang thiếu hụt trầm trọng lực lượng thay thế trên tất cả các lĩnh vực, như diễn viên, nhạc công, biên kịch, đạo diễn…
Từ góc nhìn của nhà quy hoạch, Giám đốc SLAB, Đại học Nam California (Mỹ), GS. Annette Kim cho rằng, vỉa hè đa chức năng là một phần tạo nên thành phố sôi động, bền vững, đóng góp vào sinh hoạt cộng đồng.
Kết thúc loạt bài này, chúng tôi mong muốn, những nhận thức về văn hóa ngày càng hoàn thiện tiến gần đến giá trị cốt lõi nhất của văn hóa: Hình thành nhân cách con người và cốt cách của một dân tộc, trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng để đất nước phát triển bền vững.
Hiện nay, nguy cơ mai một giá trị truyền thống làng xã rất lớn, ở cả chiều rộng và chiều sâu. Việc bảo tồn các giá trị di sản trong quá trình quy hoạch không gian kiến trúc làng không thể chậm trễ và trì hoãn. Trong đó, bảo tồn thích ứng và phát triển tiếp nối là phương thức mà giá trị tinh thần của di sản được kế thừa, hoàn thiện.
Chỉ đạo nghệ thuật được ví như người giữ lửa, bảo đảm khuynh hướng nghệ thuật, phong cách sáng tạo của đơn vị. Tuy nhiên, nhiều nhà hát của Hà Nội đang thiếu đội ngũ chỉ đạo nghệ thuật tài năng, chuyên nghiệp, dẫn tới sáng tạo ít mang tính đương thời, chưa có nhiều tác phẩm đỉnh cao có thể cạnh tranh với các loại hình nghệ thuật khác.
Mặt nạ giấy bồi, đèn kéo quân, tàu thủy sắt tây... từng mang lại niềm vui cho biết bao đứa trẻ mỗi độ Tết Trung thu. Nhưng trước sự phát triển của xã hội, những món đồ chơi truyền thống này liệu có cần thay đổi để đáp ứng thị hiếu trẻ nhỏ “thời 4.0”?
Vài năm trở lại đây, thị trường sách thiếu nhi trong nước đã có những chuyển biến với nhiều tín hiệu khởi sắc, nhưng vẫn cần nhiều cú hích để thực sự ổn định.
Dù trẻ con ngày nay ít còn chơi đèn kéo quân nữa, nhưng mỗi mùa Trung thu đến, gần ngày rằm tháng 8, nghệ nhân Vũ Văn Sinh lại cặm cụi làm những chiếc đèn truyền thống để giữ nghề, hoài niệm tuổi thơ và tưởng nhớ tổ tông.
Năm 2018, cải lương đánh dấu sự xuất hiện đúng 100 năm trên mảnh đất Nam bộ. Ngoài vở diễn “Thầy Ba Đợi” tri ân người khai sáng bộ môn nghệ thuật này, bộ phim “Song Lang” cũng ra mắt công chúng để góp thêm tình yêu cho khán giả hôm nay đối với loại hình sân khấu độc đáo trong tâm thức cư dân mở đất. Con đường đã qua của cải lương rất nhiều thành tựu, nhưng con đường phía trước của cải lương cũng không ít thử thách!
Dù còn nhiều khó khăn nhưng giới bạn đọc đang dần tiếp cận và sử dụng những sản phẩm trong cuộc cách mạng công nghiệp (CMCN) 4.0 để có thể thỏa mãn nhu cầu tiếp nhận thông tin hữu ích.
Vùng đất phía Tây Hà Nội còn nhiều ngôi đình làng là biểu tượng của vùng xứ Đoài, với những giá trị đặc sắc về kiến trúc và điêu khắc. Tuy nhiên, hiện nay, các ngôi đình này đối diện với nguy cơ xuống cấp và bị hủy hoại. Đã có rất nhiều công trình bị “trùng tu như phá”, gần đây nhất là tại đình Lương Xá, xã Liên Bạt, huyện Ứng Hòa.
Mong muốn nghiên cứu, phục dựng, bảo tồn lại các nét đẹp trong văn hóa truyền thống của Việt Nam, ngày 8-8, Ỷ Vân Hiên với đội ngũ các bạn trẻ chuyên nghiệp, có kiến thức chuyên môn cùng với lòng nhiệt thành, sức sáng tạo mạnh mẽ đã ra mắt tại Hà Nội.
Trong 6 tháng đầu năm 2018, ngành xuất bản đã gây được tiếng vang trong xã hội với nhiều cuốn sách có nội dung tốt, mang tính thời sự... Số lượng xuất bản phẩm vi phạm về nội dung có giảm so với cùng kỳ năm 2017 nhưng vẫn chưa có giải pháp khắc phục triệt để.
Tiếp bước sự sáng tạo với sơn mài của các bậc thầy thời kỳ hội họa Đông Dương, ngày nay nghệ thuật sơn mài đương đại vẫn kế thừa và phát triển với nhiều lối biểu hiện và tìm tòi mới. Tuy nhiên, bên cạnh hiệu quả nghệ thuật, nhiều sáng tạo cũng gây tranh luận.
Tính đến thời điểm này, Việt Nam có 12 di sản văn hóa phi vật thể được UNESCO vinh danh. Thế nhưng, bên cạnh niềm vinh dự thì những danh hiệu cũng đang tạo ra nhiều sức ép không nhỏ với các nhà quản lý văn hóa trong công tác quảng bá, bảo tồn và phát triển.
Tuồng là môn nghệ thuật sân khấu truyền thống độc đáo của dân tộc Việt Nam. Thế nhưng, cũng giống như những loại hình nghệ thuật truyền thống khác, tuồng đang đứng trước nguy cơ mai một. Ở đó việc bảo tồn để duy trì và phát triển nghệ thuật tuồng đang là “bài toán” không dễ gì tìm được câu trả lời thấu đáo.
“Ok (đồng ý) hay không thì mày nhớ confirm (xác nhận) cho người ta nha”; “giao đứa nào set up (sắp xếp) vụ này ngay và luôn đi chứ hứa rồi bỏ đó không hà”; “go now (đi ngay), mà free (miễn phí) thiệt hả?”; “nay được ở nhà full (cả) ngày”… Đó là vài trong số những câu Tây không ra Tây, ta chẳng ra ta mà giới trẻ Việt đang sử dụng trong cuộc sống hàng ngày.
Mùa World Cup 2018 đang đến những giờ phút cao trào của xúc cảm trong lòng người hâm mộ môn thể thao “vua”. Mỗi trận đấu mang lại nhiều cung bậc tình cảm: hân hoan, hào hứng, thất vọng, buồn khổ... theo từng đường bóng. Trong làng văn cũng có rất nhiều người hâm mộ đang cuồng nhiệt cổ vũ cho đội bóng mình yêu thích, thành thật khóc - cười sau mỗi trận bóng, và cuối cùng là đặt bút... làm thơ.
Chúng ta tưởng rằng, chúng ta tạo ra mạng xã hội là để chúng ta tự do hơn: tự do phát ngôn, tự do thể hiện quan điểm và suy nghĩ của mình, nhưng nhìn những điều đang diễn ra, chúng ta liệu có đạt được tự do thực sự và quan trọng hơn, là tìm kiếm được hạnh phúc?
Mấy chục năm qua, phê bình luôn được coi là khâu yếu nhất của nền văn nghệ. Nhẹ thì cũng là chưa theo kịp sự phát triển của phong trào sáng tác, không cắt nghĩa được sự phức tạp của các hiện tượng văn nghệ…