LTS: Nhà thơ Ngô Kha sinh năm 1935 tại Huế, dạy văn ở trường Quốc Học Huế khoảng từ 1960-1973. Bạn đọc ở các đô thị miền Nam trước đây đã từng biết Ngô Kha qua hai tập thơ buồn của anh: Hoa cô độc (1962) và Ngụ ngôn của người đãng trí (1969).
Nhà thơ Ngô Kha - Ảnh: internet
Từ năm 1970, Ngô Kha tham gia phong trào trí thức yêu nước của thành phố Huế, cùng với một nhóm văn nghệ sĩ cho ra đời tập san tranh đấu Tự Quyết, rồi tiếp đến tập san Mặt trận văn hoá dân tộc mà anh vừa là chủ bút, vừa là chủ tịch lực lượng tranh đấu này của toàn miền Trung. Thơ văn yêu nước của Ngô Kha ra đời trong giai đoạn này mang tư tưởng và ngôn ngữ mới, sôi động trên diễn đàn tranh đấu.
Ngô Kha đã bị địch bắt giam 4 lần. Lần sau cùng, khoảng 10 ngày sau khi Hiệp định Pa-ri được ký kết, địch đã bắt và thủ tiêu anh. Ngô Kha đã hy sinh trong tư thế của một người chiến sĩ. Tổ quốc đã ghi công anh là một liệt sĩ.
Sông Hương trân trọng trích giới thiệu "Trường ca Hòa Bình" của anh.
Trường ca Hòa Bình
(trích)
… Ta mở cửa đón một bình minh lớn
Trong đau thương
cây cỏ biết tình người
trong một ngày quảng đại
như áo cũ nối tay
một sớm hồng ta nghe lời em học
trên đường làng
chị gánh gồng buổi chợ
mẹ vội vàng
nghe nắng mới bửa cau
khi con nước lưng giòng
em đem áo phơi ngô ngày bão lụt
có những phiên chợ đêm
người đi như cánh vạc
những bước chân tiết tấu đàn vui
từ xóm đông
cầu qua thôn Bắc
tình đầu sông
vọng tiếng cuối làng
nhịp chày giã gạo
vỗ ánh trăng xanh
khi đàn cò trắng giật mình
chòm bắc đẩu cũng vừa lên
tiếng em cười
liền theo tiếng chị
vào trong xóm có đèn
với đàn trẻ áo bông
đám rước mở lòng người
từ các ngả
cuộc vui lớn dần
khi cụ già mặc áo cưới của đời mình
tiếng mõ làng xa
vang lời rao hạnh phúc
ta chợt thấy giữa bình minh
một ban mai vừa cải thiện
từng đàn chim gieo hạt ở đồng xa
trong vườn cây
những mầm non vẫn còn lời ẩn ngụ
ta bước đi
dải đường quê mở rộng
những chùm sao nắng đổ ở lưng trời
như cơn say kéo dài
cho một ngày vừa sáng tạo
ta bước đi
từ giấc mơ hiện thực
từ trái tim hợp xướng hòa bình
từ niềm tin mở rộng cả nhân gian
khi sông núi cũng vang lời hạnh phúc
ta băng bưởi qua thăm đồng lúa mới
và nhớ em
như cõi chết trở về
trên bản thể còn nguyên
qua bao mùa tử thủ
linh hồn em sa thạch vẫn chưa chìm
ta nhớ sông xanh
mơ về
những buồm ghe mang đầy lúa lẫm
ta tỉnh dậy
từ ngàn năm bánh vẽ
từ văn chương phản bội áo cơm
ta trở lại nhân tình như mặc khải
từ giác quan mở rộng đến muôn người
cho thế hệ ngày mai
với ân tình thủy thổ
ta lắng nghe trường ca gọi
về một xã hội anh em
bởi một lần cuộc chiến đi qua
thời gian như bản án
từ hồi chuông báo động
những gót chân của hận thù
thôi chẳng còn gì tố cáo
chẳng còn gì để cách ngăn
giữa những người anh em
lịch sử nào mang tên
cho những ngày hằn đau như vết chém
thôi nhân danh trá ngụy
các lực lượng vô hình
với bàn chân bạo lực
còn những gì mai sau
quá khứ đã đào vong
chứng nhân và ngụy tín
với bao năm xiềng xích
trên số phận con người
những bất lực hàng giờ
trên lời ghi cáo trạng
ta đạp đổ nhân danh
những bài ca úp mặt
quanh ta rừng đao phủ
bằng nỗi chết xôn xao
ta khai trừ kỹ nghệ
dẫn độ cuộc chiến tranh
con đường về dân tộc
cho những ngày Việt Nam…
1968
(SH20/8-86)
FAN TUẤN ANH
VĨNH NGUYÊN
MAI VĂN HOAN
ĐÔNG HÀ
PHAN LỆ DUNG
PHAN ĐẠO
ĐỨC SƠN
Trần Hoàng Phố - Tuệ Lam
TRẦN VÀNG SAO
LÊ TẤN QUỲNH
TRẦN BÁ ĐẠI DƯƠNG
NGUYỄN KHẮC THẠCH
LÂM THỊ MỸ DẠ
PHẠM NGUYÊN TƯỜNG
ĐỨC SƠN
Nếu nhiếp ảnh là khoảnh khắc cái nhìn bên ngoài sự vật, thì thơ ca là khoảnh khắc cái nhìn bên trong. Tưởng đó là một bước thế nhưng đối với nghệ sĩ nhiếp ảnh Phạm Bá Thịnh phải mất đến mấy mươi năm mới bước sang. Vào tuổi 60 anh mới in tác phẩm thơ đầu tiên “Vỡ bóng lia thia”. Nhân dịp này Sông Hương giới thiệu chùm thơ của anh; xem như đó là một nỗ lực hướng tới nghệ thuật thi ca của nghệ sĩ nhiếp ảnh Phạm Bá Thịnh.
Phạm Tấn Hầu giới thiệu
HỒNG NHU
Thiệp Đáng tên thật Nguyễn Hùng, sinh ngày 1-6-65 tại Huế. Làm thơ từ năm 78. Bài thơ đầu tiên của Đáng in trên SH số 2, trong Trang Thiếu Nhi. Anh còn quá nhiều thời gian trong cuộc hành trình thơ ca của mình.
NGÔ KHA
Trích
Cách đây chừng một tháng, nhà văn Nhất Lâm có trao cho tôi một tập thơ với khoảng 40 bài để gửi gắm tôi lựa chọn in tập thơ “cuối đời” (theo cách nói của ông). Chưa kịp thực hiện việc này thì ông đã qua đời trong một cơn đau tim. Như một nén nhang thương tiếc vọng về Người - Bạn - vong - niên - của - nhiều - thế - hệ, tôi xin rút trong tập này 03 bài thơ tứ tuyệt trong số những tác phẩm thơ cuối cùng của Nhất Lâm để giới thiệu cùng bạn đọc.
Hải Trung giới thiệu