Đó là những thư viện của gia đình, nhưng lại phục vụ cộng đồng và đều nằm trong các làng quê, bên lũy tre, sân đình, tô điểm thêm nét đẹp của vùng quê Kinh Bắc vốn rạng danh với truyền thống hiếu học và thành tích khoa bảng.
Thư viện gia đình của bà Đào Thị Khanh tại làng Đông Xuyên, xã Đông Tiến (huyện Yên Phong).
Ở thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, nhiều người đều biết thầy giáo Ngô Văn Nghĩa với thư viện do chính anh xây dựng tại nhà mình để phục vụ miễn phí nhu cầu đọc sách của cộng đồng. Là giáo viên của Trường tiểu học xã Phù Khê, thị xã Từ Sơn, năm 2019, thầy giáo trẻ này lập nên thư viện với hơn 3.000 đầu sách, đủ thể loại như sách khoa học, lịch sử, sách dạy kỹ năng sống. Sách phục vụ cho tất cả người dân trong khu vực, nhất là các em học sinh ở trong thôn, xã và địa bàn lân cận. Lo lắng con em mình bị cuốn vào những chiếc điện thoại thông minh và những trò chơi điện tử trên mạng, thầy Nghĩa đã tự bỏ tiền túi ra để mở thư viện sách miễn phí này. Đến nay, thư viện của thầy giáo 8X đã trở thành một địa chỉ yêu thích của các em nhỏ. Vào giờ giải lao, các em còn có thể chơi cầu lông, bóng chuyền. Mô hình học tập này đã được đông đảo nhân dân và phụ huynh, học sinh nhiệt tình ủng hộ.
Cùng với thư viện của thầy giáo Ngô Văn Nghĩa, thư viện của ông Lê Sỹ Phác cũng được xây dựng từ tiền tiết kiệm của cá nhân tại thôn Yên Đinh, xã Phù Lương, huyện Quế Võ để phục vụ miễn phí nhân dân trong vùng. Mong muốn thế hệ trẻ ở làng quê có điều kiện tiếp xúc với thông tin, tri thức và học hành, nâng cao nhận thức, ông Phác đã bỏ ra hàng tỷ đồng mua đất, xây nhà làm thư viện và mua sách để các em nhỏ và mọi người đến đọc và mượn sách hằng ngày trong tuần. Đi vào hoạt động từ năm 2015, với hơn 5.000 đầu sách, thư viện gia đình ông Lê Sỹ Phác đã thu hút rất nhiều học sinh và người dân trong thôn, trong xã cũng như các địa phương lân cận. Phòng đọc rộng hơn 300 m2 được bố trí hài hòa và sạch sẽ cùng một sân vườn rộng lớn được lắp đặt nhiều máy tập thể dục để bạn đọc rèn luyện sức khỏe sau những giờ đọc sách.
Với mong muốn truyền cảm hứng, niềm đam mê sách và lan tỏa văn hóa đọc sách cuối năm 2020, bà Đào Thị Khanh ở xã Đông Tiến, huyện Yên Phong cũng khai trương thư viện gia đình với tên gọi Thư viện làng cò Đông Xuyên. Đây là thư viện mới nhất, được tổ chức quy mô lớn và chuyên nghiệp nhất trong hệ thống các thư viện gia đình ở Bắc Ninh. Dưới sự hỗ trợ của các cơ quan trong tỉnh và huyện, nhất là của Hội Khuyến học và Quỹ "Ước mơ lớn" của xã Đông Tiến, thư viện đã hình thành trên khuôn viên rộng hơn 700 m2 khá khang trang và hiện đại với gần 7.000 đầu sách. Thủ thư của thư viện cũng là bà Khanh, chủ nhân của cơ ngơi này, vừa tổ chức tiếp nhận sách và hướng dẫn mọi người đến đọc sách. Đây là thư viện gia đình duy nhất quản lý được sách và thẻ mượn bạn đọc trên máy tính như thư viện của Nhà nước. Thư viện mở cửa hằng ngày trong tuần, có không gian đọc sách linh hoạt tại sân vườn để mọi người thoải mái đến đọc sách miễn phí. Mục tiêu lâu dài của Thư viện làng cò Đông Xuyên là định kỳ hằng tuần, hằng tháng sẽ tổ chức các buổi nói chuyện, tọa đàm về sách, về phương pháp học tập và giao tiếp ứng xử cho giới trẻ. Đồng thời, nơi đây còn là địa chỉ để khuyến khích chị em phụ nữ tại địa phương cùng đọc sách và trao đổi kiến thức để dạy bảo con em tốt nhất.
Những thư viện gia đình tại Bắc Ninh vẫn đang hoạt động độc lập, nhưng có sự hỗ trợ, luân chuyển, bổ sung sách cho nhau để phục vụ bạn đọc tốt nhất và liên kết với các thư viện thôn, xã và huyện, tỉnh do các cấp chính quyền và đoàn thể xây dựng, tạo thành một chuỗi kết nối bạn đọc và đem sách đến cho đông đảo nhân dân. Qua đó, lan tỏa những tấm gương vì cộng đồng, khơi dậy và phát triển văn hóa đọc sách và phong trào tự học trong cộng đồng.
NGUYỄN TĂNG PHÔ
NGUYỄN KHẮC THẠCH
Phải giải thích cho mỗi người thích giải
Cần công bằng với những kẻ bằng công.
LTS: Nhân Tạp chí Sông Hương phát hành số thứ 100 (6-1997), Ban Biên tập chúng tôi có dịp trò chuyện với hai nhà văn từng là Tổng biên tập của tạp chí: Tô Nhuận Vỹ và Nguyễn Khắc Phê.
UÔNG TRIỀU
Tôi nghĩ tiếng Việt chưa bao giờ vào giai đoạn thay đổi nhanh chóng và nhiều như bây giờ. Trong thời kỳ quốc tế hóa, toàn cầu hóa, tiếng Việt phải chịu những áp lực lớn hoặc tự thích nghi để phù hợp với tình hình mới.
VIỆT HÙNG
Văn hóa là một khái niệm rộng, nó bao trùm lên mọi hoạt động của con người trong xã hội. Văn hóa không những phản ánh được quan hệ giữa con người với con người, mà nó còn phản ánh được thế giới nội tâm của con người, và cả sự hòa hợp giữa thế giới nội tâm ấy với biểu hiện của nó ra bên ngoài xã hội.
NGUYỄN KHẮC PHÊ
Trong hoạt động văn hóa - văn nghệ, một vấn đề thường gây ra bất đồng - thậm chí đưa đến những "vụ việc” tai tiếng - là việc đánh giá, bình chọn tác phẩm.
NGUYỄN KHẮC PHÊ
Trong thời buổi thiên hạ đổ xô ra mặt tiền làm ăn, chuyện "nhà mặt tiền" đã xảy ra bao vụ xung đột và là đề tài của nhiều "tác phẩm" dân gian. Để chiếm được mặt tiền, ngoài thế lực đồng tiền, cũng đã ngầm nảy sinh "chế độ", "tiêu chuẩn" này nọ mới được cấp đất mặt tiền.
NGUYỄN QUANG HÀ
Ghi chép
Trong dân gian có câu: "Giàu tại phận, trắng tại da". Tố Hữu, nhà thơ cách mạng thì đặt lại vấn đề nghèo khổ: "Số phận hay do chế độ này?".
TRUNG SƠN
Một vài năm trở lại đây, những người quan tâm đến giá trị văn hóa của Huế vui mừng nhận thấy, bên cạnh các di sản quý báu của người xưa để lại, đã có không ít tác phẩm, công trình nghệ thuật mới làm đẹp thêm cho Huế, trong đó, hẳn phải kể đến sự xuất hiện các "Galery” - những phòng tranh thường xuyên ở 15 Lê Lợi, khách sạn Morin và những cuộc triển lãm được tổ chức liên tiếp ở Hội Văn Nghệ.
HOÀNG ĐĂNG KHOA
Trước hết cần minh định khái niệm, “trẻ” ở đây là chỉ xét về độ tuổi, cụ thể là dưới 35, theo quy ước mang tính tạm thời tương đối hiện hành của Hội Nhà văn Việt Nam.
"Việc trên đời, chỉ cần vẫn còn cơ hội sống thì dù liên tiếp gặp thiên tai nhân họa, tạm thời bị ức chế, sớm muộn cũng sẽ có ngày ngẩng cao đầu. Việc cá nhân là vậy, việc gia đình là vậy, việc quốc gia, dân tộc cũng là như thế...".
Đó là những trang nhật ký của bác sĩ, bệnh nhân và cả những nhà văn nhà thơ viết gửi cho người thân bạn bè trong đại dịch COVID-19.
Truyền tải các bài học với nội dung cô đọng, kết hợp với chuyện kể, hình ảnh, phim, trò chơi, hoạt động tương tác... giờ học lịch sử được tổ chức trực tuyến nhưng không khô khan, tạo được sự hứng thú, thu hút học sinh tìm hiểu về những câu chuyện của quá khứ. Đó là cách Bảo tàng Lịch sử Quốc gia đang làm với Giờ học lịch sử online.
Những tháng ngày qua, cả nước căng mình chống đại dịch Covid-19 - kẻ thù cực kỳ nguy hiểm mà vô hình. Cuộc sống thường ngày vốn luôn sôi động bỗng trầm lặng xuống với không ít nỗi lo và sự ám ảnh, chờ đợi.
Nhằm gìn giữ và lan tỏa truyền thống hiếu học, coi trọng hiền tài, cũng như những giá trị lịch sử, văn hóa nghìn năm của dân tộc, dự án “Không gian văn hóa Quốc Tử Giám” vừa được xây dựng với các hoạt động hướng tới công chúng, đặc biệt là giới trẻ.
30 năm gắn bó với TP Hồ Chí Minh từ ngày xuất ngũ, học đại học, trở thành giảng viên mỹ thuật, đồ họa, họa sĩ Lê Sa Long chưa bao giờ trải qua những ngày mà cả thành phố như “lặng hẳn” vì căng mình chống dịch Covid-19.
Trong bối cảnh giãn cách xã hội, nghệ sĩ và công chúng cùng ở nhà chung tay phòng, chống dịch bệnh, sân khấu cũng đóng cửa, tắt đèn. Tuy vậy, trên nền tảng trực tuyến, các nghệ sĩ Nhà hát Chèo Việt Nam vẫn “cháy hết mình” qua các chương trình biểu diễn, giao lưu với khán giả, đưa chèo đến gần người yêu nghệ thuật truyền thống.
Từ những câu chuyện cảm động hoặc những hình ảnh “đắt giá” nhiều họa sĩ chuyên nghiệp và không chuyên đã có những sáng tác tranh minh họa, ký họa theo phong cách lạc quan, lan tỏa những thông điệp tích cực về phòng, chống Covid-19.