Trong dịp tết vừa qua, tại TPHCM, sàn diễn cải lương khá heo hút. Ngoại trừ chương trình nghệ thuật Ba thế hệ về lại cội nguồn do NSƯT Kim Tử Long đứng ra thực hiện, có bán vé tại rạp Công Nhân vào ngày 6-2, cùng với vài buổi diễn của các nghệ sĩ Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang ở cơ sở thì không còn nơi nào tổ chức.
Một cảnh trong vở cải lương lịch sử Trung thần
Ngay cả kế hoạch của Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang sẽ diễn suốt Tết Nguyên đán Đinh Dậu tại “địa điểm vàng” rạp Hưng Đạo cũng bất thành, vì sân khấu hiện tiếp tục sửa chữa, không thể nghiệm thu và bàn giao.
Sàn diễn cải lương ngày càng heo hút, các rạp hát phục vụ loại hình nghệ thuật này ngày một teo tóp, khán giả vì thế cứ xa dần với niềm say mê sân khấu một thời, nghệ sĩ không có nhiều cơ hội để làm nghề… là một thực trạng đáng buồn. Điều này đang bào mòn sức sống của sân khấu truyền thống, một loại hình nghệ thuật mang đậm dấu ấn văn hóa đặc sắc, độc đáo của người dân Nam bộ. Đặc biệt, dù từng được mệnh danh là cái nôi của nghệ thuật cải lương, nơi quy tụ nhiều nghệ sĩ tài danh sân khấu, nhưng hiện nay tại TPHCM, sân khấu cải lương đang dần mất chỗ đứng. Những hoạt động lẻ mẻ của sàn diễn cải lương, tình trạng tổ chức biểu diễn èo uột, là quang cảnh cải lương nhiều năm qua, đã và đang là nỗi âu lo rất lớn, nhưng đến nay vẫn chưa được các cơ quan quản lý văn hóa, các cấp lãnh đạo thành phố quan tâm sâu sát, cụ thể.
Nhìn toàn cảnh, TPHCM đã mất đi rất nhiều địa điểm biểu diễn dành cho sân khấu cải lương. Không có điểm diễn ổn định, anh em nghệ sĩ tứ tán, mạnh ai nấy kiếm show lẻ để được diễn, được hoạt động nghề và để có chi phí trang trải cuộc sống. Mặt khác, trong sự phát triển ồn ào của đời sống văn hóa nghệ thuật, giải trí, sân khấu truyền thống bị lấn át bởi nhiều loại hình nghệ thuật hiện đại, các chương trình giải trí trên truyền hình… Tình hình kinh tế khó khăn nên các hoạt động tổ chức biểu diễn cải lương cũng vì thế mà giảm đi nhiều về số lượng lẫn chất lượng. Những ông bà “bầu” là nghệ sĩ, khi muốn tổ chức các chương trình biểu diễn cũng phải đắn đo cân nhắc vì cầm chắc sự thua lỗ. Muôn trùng khó khăn bủa vây, khát vọng làm nghệ thuật của các nghệ sĩ chân chính cứ thế chất chồng, ngày một nặng nề hơn.
Đã có rất nhiều câu hỏi được các nghệ sĩ, người làm nghề đặt ra: Bao giờ lĩnh vực sân khấu tìm lại thời hoàng kim; đến lúc nào TP mới có được một sân khấu đúng nghĩa, đủ chuẩn, dành cho những trái tim nghệ sĩ tâm huyết với nghề; khi nào lĩnh vực nghệ thuật truyền thống này mới được các cấp lãnh đạo, nhất là lãnh đạo của cơ quan quản lý ngành văn hóa chú trọng, xem xét và trợ giúp cụ thể để thay đổi được hiện thực đáng buồn?
Bất cứ du khách nào đến một địa điểm du lịch cũng mong muốn được khám phá nét đẹp văn hóa của nơi ấy. Nét đẹp văn hóa độc đáo, đặc trưng để giới thiệu, thu hút du khách không gì khác hơn chính là văn hóa truyền thống rất riêng của từng vùng miền, địa phương. Khi văn hóa truyền thống được gìn giữ, phát huy, ắt sẽ góp sức không nhỏ vào sự phát triển chung của toàn xã hội.
Thế nhưng, tại TPHCM, rất nhiều du khách đã chia sẻ rằng không thể tìm kiếm được cho mình, bạn bè, người thân nơi để giải trí, thư giãn, thưởng thức và cả cơ hội tìm hiểu nét đẹp độc đáo của văn hóa nghệ thuật mang khí chất riêng của TPHCM. Đó là một dấu lặng buồn!
Theo Thúy Bình – SGGP
NGUYỄN TĂNG PHÔ
NGUYỄN KHẮC THẠCH
Phải giải thích cho mỗi người thích giải
Cần công bằng với những kẻ bằng công.
LTS: Nhân Tạp chí Sông Hương phát hành số thứ 100 (6-1997), Ban Biên tập chúng tôi có dịp trò chuyện với hai nhà văn từng là Tổng biên tập của tạp chí: Tô Nhuận Vỹ và Nguyễn Khắc Phê.
UÔNG TRIỀU
Tôi nghĩ tiếng Việt chưa bao giờ vào giai đoạn thay đổi nhanh chóng và nhiều như bây giờ. Trong thời kỳ quốc tế hóa, toàn cầu hóa, tiếng Việt phải chịu những áp lực lớn hoặc tự thích nghi để phù hợp với tình hình mới.
VIỆT HÙNG
Văn hóa là một khái niệm rộng, nó bao trùm lên mọi hoạt động của con người trong xã hội. Văn hóa không những phản ánh được quan hệ giữa con người với con người, mà nó còn phản ánh được thế giới nội tâm của con người, và cả sự hòa hợp giữa thế giới nội tâm ấy với biểu hiện của nó ra bên ngoài xã hội.
NGUYỄN KHẮC PHÊ
Trong hoạt động văn hóa - văn nghệ, một vấn đề thường gây ra bất đồng - thậm chí đưa đến những "vụ việc” tai tiếng - là việc đánh giá, bình chọn tác phẩm.
NGUYỄN KHẮC PHÊ
Trong thời buổi thiên hạ đổ xô ra mặt tiền làm ăn, chuyện "nhà mặt tiền" đã xảy ra bao vụ xung đột và là đề tài của nhiều "tác phẩm" dân gian. Để chiếm được mặt tiền, ngoài thế lực đồng tiền, cũng đã ngầm nảy sinh "chế độ", "tiêu chuẩn" này nọ mới được cấp đất mặt tiền.
NGUYỄN QUANG HÀ
Ghi chép
Trong dân gian có câu: "Giàu tại phận, trắng tại da". Tố Hữu, nhà thơ cách mạng thì đặt lại vấn đề nghèo khổ: "Số phận hay do chế độ này?".
TRUNG SƠN
Một vài năm trở lại đây, những người quan tâm đến giá trị văn hóa của Huế vui mừng nhận thấy, bên cạnh các di sản quý báu của người xưa để lại, đã có không ít tác phẩm, công trình nghệ thuật mới làm đẹp thêm cho Huế, trong đó, hẳn phải kể đến sự xuất hiện các "Galery” - những phòng tranh thường xuyên ở 15 Lê Lợi, khách sạn Morin và những cuộc triển lãm được tổ chức liên tiếp ở Hội Văn Nghệ.
HOÀNG ĐĂNG KHOA
Trước hết cần minh định khái niệm, “trẻ” ở đây là chỉ xét về độ tuổi, cụ thể là dưới 35, theo quy ước mang tính tạm thời tương đối hiện hành của Hội Nhà văn Việt Nam.
"Việc trên đời, chỉ cần vẫn còn cơ hội sống thì dù liên tiếp gặp thiên tai nhân họa, tạm thời bị ức chế, sớm muộn cũng sẽ có ngày ngẩng cao đầu. Việc cá nhân là vậy, việc gia đình là vậy, việc quốc gia, dân tộc cũng là như thế...".
Đó là những trang nhật ký của bác sĩ, bệnh nhân và cả những nhà văn nhà thơ viết gửi cho người thân bạn bè trong đại dịch COVID-19.
Truyền tải các bài học với nội dung cô đọng, kết hợp với chuyện kể, hình ảnh, phim, trò chơi, hoạt động tương tác... giờ học lịch sử được tổ chức trực tuyến nhưng không khô khan, tạo được sự hứng thú, thu hút học sinh tìm hiểu về những câu chuyện của quá khứ. Đó là cách Bảo tàng Lịch sử Quốc gia đang làm với Giờ học lịch sử online.
Những tháng ngày qua, cả nước căng mình chống đại dịch Covid-19 - kẻ thù cực kỳ nguy hiểm mà vô hình. Cuộc sống thường ngày vốn luôn sôi động bỗng trầm lặng xuống với không ít nỗi lo và sự ám ảnh, chờ đợi.
Nhằm gìn giữ và lan tỏa truyền thống hiếu học, coi trọng hiền tài, cũng như những giá trị lịch sử, văn hóa nghìn năm của dân tộc, dự án “Không gian văn hóa Quốc Tử Giám” vừa được xây dựng với các hoạt động hướng tới công chúng, đặc biệt là giới trẻ.
30 năm gắn bó với TP Hồ Chí Minh từ ngày xuất ngũ, học đại học, trở thành giảng viên mỹ thuật, đồ họa, họa sĩ Lê Sa Long chưa bao giờ trải qua những ngày mà cả thành phố như “lặng hẳn” vì căng mình chống dịch Covid-19.
Trong bối cảnh giãn cách xã hội, nghệ sĩ và công chúng cùng ở nhà chung tay phòng, chống dịch bệnh, sân khấu cũng đóng cửa, tắt đèn. Tuy vậy, trên nền tảng trực tuyến, các nghệ sĩ Nhà hát Chèo Việt Nam vẫn “cháy hết mình” qua các chương trình biểu diễn, giao lưu với khán giả, đưa chèo đến gần người yêu nghệ thuật truyền thống.
Từ những câu chuyện cảm động hoặc những hình ảnh “đắt giá” nhiều họa sĩ chuyên nghiệp và không chuyên đã có những sáng tác tranh minh họa, ký họa theo phong cách lạc quan, lan tỏa những thông điệp tích cực về phòng, chống Covid-19.