Bài toán bảo tồn, tôn tạo di sản

14:36 14/05/2019

Di tích xuống cấp là một trong những vấn đề tồn tại song hành với công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản ở Hà Nội. Bên cạnh những khó khăn về nguồn kinh phí, tình trạng tùy tiện trong tu bổ, tôn tạo cũng đang là bài toán đòi hỏi có giải pháp khắc phục hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững giá trị di sản.

Di tích đình Tây Đằng (huyện Ba Vì) đã phát huy giá trị kiến trúc sau khi tu bổ. Ảnh: Bá Hoạt

Nơi tự ý, chỗ chậm chạp

Một sự việc đáng tiếc vừa xảy ra tại di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia chùa Bối Khê (xã Tam Hưng, huyện Thanh Oai, Hà Nội) khi nhà chùa cho phá dỡ, xây mới cổng phụ hai bên gác chuông; lát mới sân di tích và di dời cây lâu năm trong khuôn viên di sản. Đáng nói, sự việc trên đã được cơ quan chức năng phát hiện, nhắc nhở, song chính quyền địa phương vẫn không có biện pháp khắc phục, chấn chỉnh kịp thời, dẫn đến kiến trúc, cảnh quan di tích bị tác động tiêu cực. 

Phó Chánh Thanh tra Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phạm Xuân Phúc khẳng định: "Sự việc trên vi phạm nghiêm trọng pháp luật về di sản văn hóa, cụ thể là Điều 24, Khoản 2, Mục b, Nghị định số 158/2013/NĐ-CP ngày 12-11-2013 của Chính phủ về Quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch và quảng cáo".

Trong khi đó, chùa Báo Ân (xã Đồng Quang, huyện Quốc Oai) đã xuống cấp nghiêm trọng nhưng các khâu xử lý rất chậm. Sư Thích Đàm Trọng Nghĩa, trụ trì chùa Báo Ân cho biết: “Chùa Báo Ân được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng từ năm 1990. Trải qua thời gian, công trình bị xuống cấp nghiêm trọng: Mái hỏng, tường nứt vỡ, nhiều pho tượng quý bị thấm dột, biến dạng hình hài… Tháng 11-2018, UBND thành phố có quyết định đầu tư tu bổ cấp thiết cho di tích nhưng đến ngày 6-4-2019, UBND xã Đồng Quang mới đưa thợ tới và chỉ làm một, hai ngày lại nghỉ...”.

Trả lời về vấn đề này, ngày 23-4, UBND huyện Quốc Oai có Công văn số 781/UBND-VHTT gửi Báo Hànộimới cho biết: “Hiện tại, quá trình tu bổ cấp thiết chùa Báo Ân, xã Đồng Quang đã cơ bản hoàn thành”. Tuy nhiên, theo ghi nhận thực tế của phóng viên Báo Hànộimới tại di tích trong ngày 9-5, công việc tu bổ ở đây vẫn còn ngổn ngang. Sư Thích Đàm Trọng Nghĩa cho hay: "Công trình mới được giải ngõa, thay mới hơn 40 cây hoành, tàu, đầu dĩ… tại phần mái trước Tam Bảo. Ước tính việc tu bổ mới hoàn thành được 1/5 công việc...”. 

Hai sự việc trên cho thấy, công tác tu bổ, tôn tạo di tích hiện tồn tại bất cập: Trong khi có nơi tự ý tu bổ, tôn tạo di tích, nhưng cũng có chỗ mặc dù được phép tu bổ nhưng lại triển khai chậm chạp. 

Để không nảy sinh sai sót...

Không phải bây giờ mà từ nhiều năm qua, hiện tượng tùy tiện trong tu bổ, tôn tạo di tích đã xảy ra ở nhiều nơi trên địa bàn thành phố, với không ít vụ việc điển hình, như: Tự ý hạ giải, xây dựng trái phép tại chùa Trăm Gian (Chương Mỹ); xây mới, lắp đặt nhiều hạng mục không phép tại chùa Khúc Thủy (Thanh Oai); làm mới bản chạm khắc cổ ở đền Phù Đổng (Gia Lâm); tháo dỡ, xây mới toàn bộ đình cổ Lương Xá (Ứng Hòa)...
 
Bài toán bảo tồn, tôn tạo di sản - ảnh 1
Di tích quốc gia chùa Báo Ân (xã Đồng Quang, huyện Quốc Oai) xuống cấp nghiêm trọng.

Ông Nguyễn Doãn Văn, Trưởng ban Quản lý Di tích danh thắng Hà Nội cho biết, sở hữu số lượng di tích lớn nhất trên cả nước, Hà Nội luôn cố gắng trong việc huy động các nguồn lực cũng như thực hiện hiệu quả công tác tu bổ, tôn tạo, thường xuyên chỉ đạo các cấp tăng cường quản lý hoạt động bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích lịch sử, văn hóa và danh lam thắng cảnh trên địa bàn thành phố; yêu cầu các địa phương thực hiện đúng quy định của Luật Di sản văn hóa, Quy chế quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh trên địa bàn... Tuy nhiên, vi phạm vẫn nảy sinh, đòi hỏi tăng cường hơn nữa sự chỉ đạo, phối hợp giữa các cấp, ngành.

Đối với việc tùy tiện phá dỡ, xây mới một số hạng mục tại chùa Bối Khê, Ban Quản lý Di tích danh thắng Hà Nội đã phối hợp với Thanh tra Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch kiểm tra thực tế, lập biên bản, đề nghị các cấp có thẩm quyền kiểm điểm và có hình thức kỷ luật đối với các tổ chức, cá nhân liên quan. Bên cạnh đó, hiện tượng “dây dưa” trong tu bổ, tôn tạo di tích tại chùa Báo Ân cũng đi ngược lại những quy định về tu bổ cấp thiết, cụ thể là phải tiến hành thi công nhanh gọn, hiệu quả, hạn chế thấp nhất những nguy cơ gây hại cho di tích. Đơn vị sẽ kiểm tra thực tế, chấn chỉnh những tồn tại (nếu có) trong tu bổ, tôn tạo tại di tích này.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hội Di sản văn hóa Việt Nam Đỗ Văn Trụ, thời gian qua, việc kiểm tra, phát hiện những vi phạm trong tu bổ, tôn tạo còn chưa quyết liệt. Hình thức xử lý chưa đủ sức răn đe. Điều cần quan tâm, chấn chỉnh hiện giờ là việc thực thi Luật Di sản văn hóa và các văn bản dưới luật tại các địa phương như thế nào, tình hình quản lý, giám sát tại các di tích đã hiệu quả hay chưa (?). 

Nếu việc thực hiện tu bổ, tôn tạo di tích được trao đổi rộng rãi, lấy ý kiến các nhà nghiên cứu, đồng thời quá trình tu bổ được triển khai dưới sự giám sát thường xuyên và nghiêm ngặt của tư vấn giám sát, của chính quyền địa phương và cộng đồng, chắc chắn sẽ khó nảy sinh sai sót.

Dự kiến, cuối tháng 5 này, HĐND thành phố Hà Nội sẽ tiến hành khảo sát công tác bảo quản, tu bổ, phục hồi, phát huy giá trị các di tích lịch sử văn hóa… trên địa bàn thành phố từ năm 2016 đến nay. Đợt khảo sát nhằm làm rõ những khó khăn, hạn chế, vướng mắc; xác định nguyên nhân, trách nhiệm của các cấp, các ngành, các tổ chức có liên quan, đồng thời kiến nghị giải pháp với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền để thực hiện hiệu quả hơn công tác này.
 

Theo Hanoimoi

 

 

Đánh giá của bạn về bài viết:
0 đã tặng
0
0
0
Bình luận (0)
  • Tính đến hết năm 2018, tỉnh Quảng Nam có 379 di tích các loại, phần lớn hư hại xuống cấp do thường xuyên bị ảnh hưởng bởi thiên tai, thời tiết khắc nghiệt...

  • ĐẶNG PHÚC

    Phía sau những mẫu quảng cáo “cho vay lãi thấp, không cần thế chấp, thủ tục đơn giản, nhanh gọn”, hoạt động “tín dụng đen” đang biến tướng khắp mọi nơi, gây ra nhiều hệ lụy khôn lường cho xã hội. Không dừng lại ở đó, “tín dụng đen” khi núp bóng dưới hình thức công ty dịch vụ tài chính, đang thao túng nhiều phận đời, khiến họ lao đao. 

  • Vừa qua tại Trung tâm Chiếu phim Quốc gia, Hà Nội đã diễn ra hội thảo: “Phim như một di sản văn hoá” do Hội đồng Anh phối hợp với Viện Phim Việt Nam tổ chức. Với nội dung tương lai nào cho việc lưu trữ phim Việt Nam, đặc biệt từ góc nhìn phim tài liệu– một di sản văn hoá của nước nhà.

  • Tại lễ tổng kết năm 2018, nhà thơ Hữu Thỉnh - Chủ tịch Liên hiệp các Hội văn học nghệ thuật Việt Nam vui mừng thông báo: Kinh phí cho các cấp hội và văn nghệ sĩ vẫn được Nhà nước hỗ trợ.

  • Trong những năm qua, du lịch cộng đồng (DLCĐ) đã đem đến nhiều tác động tích cực cho xã hội, mang lại các lợi ích về văn hóa, kinh tế và môi trường. Tuy nhiên, do chưa có chiến lược phát triển bài bản, các mô hình du lịch cộng đồng ở Việt Nam vẫn chủ yếu hoạt động theo kiểu manh mún, nhỏ lẻ với chất lượng phục vụ chưa cao.

  • Nền tảng để xây dựng một xã hội hài hòa, chia sẻ và nhân ái là sự bình đẳng. Tuy nhiên, vẫn còn đó nhiều câu chuyện về sự bất bình đẳng trong xã hội mà nhiếp ảnh vừa là công cụ vừa là không gian để các câu chuyện được kể lên một cách chân thật và truyền cảm hứng nhất.

  • Trong lịch sử, chưa bao giờ Việt Nam có đội ngũ những người làm lý luận, lịch sử và phê bình mỹ thuật chuyên nghiệp như hiện nay, đóng góp các công trình nghiên cứu mỹ thuật từ giai đoạn cổ đến hiện đại một cách dày dặn, liên tục và xuyên suốt. Tuy nhiên, việc đào tạo nhân lực cho ngành lý luận, lịch sử và phê bình mỹ thuật đang đứng trước nhiều khó khăn.

  • Trong sự phát triển chung của văn học nghệ thuật (VHNT), lực lượng nghệ sĩ trẻ, nghiên cứu trẻ đang đóng một vai trò rất lớn trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa. Thế nhưng, với các loại hình VHNT truyền thống, dân gian vai trò của những người trẻ hiện nay đang khá mờ nhạt bởi sự chi phối của xã hội. 

  • Việt Nam có 443 mạng xã hội do các danh nghiệp trong nước cung cấp dịch vụ, được Bộ Thông tin và Truyền thông (TT&TT) cấp phép hoạt động, tuy nhiên, số người tham gia sử dụng không cao. 

  • Đó là khi cảm xúc bỗng chộn rộn, thôi thúc bàn tay cầm cây bút viết nên một đôi câu thơ, dạo vài khúc nhạc hay cọ vẽ những mảng màu. Đó là khi, những văn nghệ sĩ được người đời mến mộ, hẹn nhau làm nên một ấn phẩm ngày Tết. Để ra giêng ngày rộng tháng dài, ai đó sẽ giở cuốn sách thơm mùi mực, nhẩn nha nhấm nháp phong vị ngày xuân…

  • Một đất nước không có nghệ thuật giống như con người không có tâm hồn, nhưng nghệ thuật ấy mà đóng đinh một chỗ thì chẳng khác nào một tâm hồn cằn khô. Rất may, nhiều nghệ sĩ vẫn miệt mài lao động và chuyển mình sáng tạo.

  • “Để xây dựng một triết lý giáo dục mang tính thống nhất, rõ ràng đòi hỏi sự tham gia của nhiều người. Song, theo tôi, nền giáo dục cần lấy mục tiêu cuối cùng là phục vụ cuộc sống, tức phải đào tạo ra những con người hành động, sáng tạo, chứ không phải là những con người nói theo khuôn, làm theo mẫu như thực tế đã và đang diễn ra”, Nhà giáo Ưu tú Vũ Thế Khôi nêu ý kiến.

  • Nhiều chính sách về đào tạo giáo viên sư phạm, các chính sách ưu tiên, ưu đãi cho người học âm nhạc dân tộc, các cải cách và những quyết định xây dựng chương trình mới đưa âm nhạc vào giảng dạy tại bậc Trung học phổ thông là những động lực mạnh mẽ thúc đẩy sự phát triển của giáo dục âm nhạc nói riêng và sự nghiệp giáo dục đào tạo con người nói chung.

  • Những năm gần đây, vi phạm bản quyền âm nhạc luôn là một vấn đề làm “nóng” dư luận.

  • Những năm qua, vấn đề quản lý và bảo hộ quyền tác giả và quyền liên quan được nhà nước đặc biệt quan tâm và thực thi một cách tích cực. Tuy nhiên, tình trạng vi phạm quyền tác giả, quyền liên quan ở lĩnh vực âm nhạc vẫn liên tục xảy ra các sai phạm với nhiều hình thức và mức độ phức tạp.

  • Trong những năm gần đây, vi phạm bản quyền tác giả trong lĩnh vực văn học - nghệ thuật đã trở thành một “vấn nạn” làm đau đầu các cơ quan quản lý. Mặc dù đã có những chế tài xử phạt nhưng dường như đây vẫn chưa thực sự là những liều thuốc “đặc trị” để xử lý các vi phạm.

  • Như đã đưa tin, từ ngày 1 đến 5/11, Liên hoan Ca trù toàn quốc 2018 sẽ diễn ra tại Hà Tĩnh với sự tham gia của 13 tỉnh, thành có di sản ca trù. Với tư cách là Tổng đạo diễn của sự kiện này, nhà nghiên cứu âm nhạc Đặng Hoành Loan đã có những chia sẻ.

  • Có khi nào bạn lúng túng khó xử khi trong nhà có quá nhiều sách? Sách tự mua. Sách được tặng. Sách tự làm ra. Sách của ngày xưa. Sách mới bây giờ. Theo năm tháng, sách trong nhà cứ chất chồng lên mãi...

  • Cục Mỹ thuật, Nhiếp ảnh và Triển lãm vừa ban hành Quy chế về hoạt động giám định tác phẩm mỹ thuật - tác phẩm nhiếp ảnh. Quy chế này có hiệu lực từ ngày 1-10-2018 với yêu cầu 100% hội đồng tán thành mới đi đến kết luận cuối cùng về tác phẩm được giám định là thật hay giả…

  • Ngày 15/10, tại Hà Nội, Bộ VHTTDL đã tổ chức cuộc họp nhằm chuẩn bị cho phiên họp Hội đồng cấp Nhà nước xét tặng các danh hiệu nghệ sĩ nhân dân, nghệ sĩ ưu tú (NSND, NSƯT) và danh hiệu nghệ nhân nhân dân, nghệ nhân ưu tú (NNND, NNƯT) năm 2018.