BÙI KIM CHI
Thời thiếu nữ của tôi gắn liền với Thành nội. Nơi này tôi đã sinh ra và lớn lên. Tôi yêu Thành nội. Thành nội đã đi vào cuộc đời tôi với nhiều sắc màu.
Minh họa: Nhím
Những sắc màu ấy đã quanh quẩn bên tôi, thầm thì sẻ chia những buồn vui của tôi suốt thời con gái và nó đã lớn dần trong tôi cho đến tận bây giờ. Khi thương cảm, khi thoáng qua, khi ngậm ngùi, khi nhớ nhung nuối tiếc không nguôi với sáng, trưa, chiều, tối nội thành. Tất cả đều ánh lên một vẻ đẹp lạ lùng: trang nhã, kiêu sa, lấp lánh điệu sầu và buồn lê thê của thời gian, không gian phủ lên bốn mùa của Huế. Riêng tôi, mỗi mùa thương nhớ của Huế ở nội thành đều mang một màu sắc khác nhau gợi nhớ một thời dịu dàng tóc xõa ngang vai của con gái và nét ngu ngơ đa tình của con trai…
Thành nội mùa xuân. Một góc hoàng cung nhuộm vàng nắng xuân. Nắng xuân Thành nội lao xao rồi lả lướt theo gió đưa hoàng cung trầm mặc bỗng sáng rực niềm kiêu hãnh về một quá khứ xa xưa… Mỗi giai đoạn, mỗi thời khắc người Thành nội đều nghĩ và nhớ về hoàng cung một cách khác nhau nhưng tất cả đều đẹp và cùng đến một điểm chung. Êm đềm. Dậy sóng. Mùa xuân Thành nội rực rỡ sắc màu. Gió ru hồn hoa, hoa lả lướt nương gió thắm ngát hương. Nắng xuân từ từ nhả khắp nơi. Một dải lụa mềm. Vàng ươm. Vườn nối tiếp vườn thấp thoáng những hàng chè tàu xanh trải dài theo nắng. Không khí mát mẻ trong lành. Một khoảng trời dịu ngọt rộn tiếng chim ca. Thiên nhiên và con người đã vẽ lên bức tranh xuân Thành nội nguyên trinh, trang nhã, đáng yêu. Gió xuân hây hây làm hồng má thiếu nữ Thành nội. Con gái Thành nội ở một chừng mực nào đó là một thiếu nữ đằm thắm, dễ thương, kín đáo nhưng lãng mạn và quyến rũ. Dưới nắng xuân - nắng mới của thời khắc giao mùa, con gái Thành nội hiện ra như một nàng thơ mảnh mai, yểu điệu là đề tài hấp dẫn của thi nhân, họa sĩ qua các ngõ hoa yên ả nội thành. Mùa xuân, Thành nội có nhiều nhà vườn đẹp. Hoa lá khoe sắc. Lá dễ thương khoác chiếc áo màu lục non làm nền cho hoa rực rỡ vươn cành mời gọi khách tao nhân viếng nội thành. Tôi có cảm tưởng, mỗi khu vườn hoa kiểng của Thành nội là một “bến đợi” trỗi tình thơ. Hoa đang chờ người thưởng lãm. Hoa đang đợi một bóng xưa ghé về. Nắng xuân thêu hoa như bờ neo cuộc đời của một thời vương giả rồi từ từ chuyển vào miền hoa mộng của một mùa trăng…
Thành nội xôn xao đón hạ về. Sáng Thành nội, nắng chao nghiêng thả dải lụa vàng buộc những hàng cây. Cây hát. Cây làm dáng xòe lá trốn nắng thầm thì với gió tỏa hương bay qua các ngõ hoàng thành. Trưa hạ. Thành nội nắng. Thành nội nóng. Tôi ngẩn ngơ đứng giữa nắng trưa hè. Người ta bảo tôi điên. Không. Tôi không điên. Tôi tỉnh và đang đắm hồn theo những hàng phượng đốt lửa đỏ rực trên trời để nghĩ về một mùa thi thuở còn đi học. Giật mình. Mãi đến bây giờ vẫn còn sợ - sợ hỏng thi; để nhớ về những buổi chia tay đằm thắm với lời hẹn ước dễ thương của “ngày đó chúng mình”, ngày chúng ta đi nhẹ vào đời của nhau. Thành nội mùa hạ đẹp nhất vẫn là những đêm trăng. Trăng từ hoàng cung ra đến dân giã. Cũng vẫn chỉ là trăng. Nhưng với tôi, trăng bước vào ngưỡng cửa hoàng cung trăng bỗng trở nên kiêu sa, quyến rũ, lộng lẫy mang mang điệu sầu của một thời vàng son xa xưa còn đọng lại. Trăng ngoài đời thì khỏi phải nói. Lung linh sắc màu, gợi cảm. Mỗi màu sắc mang một mảnh hồn riêng. Dưới trăng hạ, người nội thành bỗng trở thành nhà thơ. Tỉnh, say rồi say và tỉnh để thưởng cảnh và say tình. Trăng - Thơ - Tình đan xen, cuộn vào nhau làm cho hồn con trai, con gái Thành nội mang một chút nghệ sĩ lãng đãng rong chơi với cõi người. Mùa trăng, Thành nội là hoa, là lá, là núi, là đá, là sông, là gió, là mưa trong một vũ khúc đẹp làm say lòng người. Trăng điệu đàng mơ hồ thoáng nét duyên dìu hoa đi chầm chậm. Trăng thay áo cho lá. Trăng làm núi lên cao. Trăng lao xao tiếng đá buồn. Trăng lấp sông bằng lá. Trăng chở gió đi tìm mưa… Ôi! Trăng Thành nội. Nhưng mùa hạ ấy đã xa, có còn chăng chỉ là kỷ niệm để tôi phải khóc khi nhớ về, phải buồn khi ngắm trăng treo ở một miền đất xa…
“Mùa thu thả chiếc lá vàng”. Mùa thu Thành nội đẹp nhờ lá vàng. Đường chiều vương gió Lê Huân, Đoàn Thị Điểm, Đinh Bộ Lĩnh, Âm Hồn, Đinh Công Tráng, Lục Bộ nao nao lá vàng bay. Lá lặng lẽ giã từ cành, nơi lá đã trải lòng suốt mấy mùa thơ. Tôi đã từng lang thang cùng lá vàng bay trên đường, suốt thời con gái. Trước mắt tôi, lá reo chào đón người đồng điệu. Quanh tôi, lá lượn, lá chao nghiêng như “cuộc đời buồn” của người thiếu nữ qua tranh. Dưới chân tôi lá nở hoa vàng. Thương cho một mảnh hồn hoa tàn tạ. Mùa thu lá vàng bay đẹp nhưng buồn. Ai đó, đã có thời gian sống ở Thành nội sẽ mãi không quên hình ảnh “những cánh bay” trên đường đi học. Dịu dàng. Lung linh dưới sương thu. Con gái Thành nội là hoa, là lá bốn mùa. Trời thu, gió ôm hoa nắng trong tay thổi vào cánh hạc. Cả một trời áo trắng điểm hoa vàng xôn xao. Nón nghiêng che. Để rồi:
“Sao em biết anh nhìn mà nghiêng nón?
Trời mùa thu mây che có nắng đâu?
Nắng sẽ làm phai mái tóc xanh màu
Sẽ làm khô làn môi em dịu ướt
Còn tia nắng anh, có sao đâu mà em cúi đầu từ khước?”
(Trần Quang Long)
Dễ thương chưa! Ơi, “Cánh hạc bay Thành nội”.
Con gái Thành nội dễ thương nhưng hay làm “điệu”. Cái “điệu” hiền hiền nhưng “từng bước, từng bước thầm” réo gọi hồn người …
Mùa thu Thành nội. Mùa của nhớ thương chất ngất. Mùa của mây trắng. Gió nhẹ. Nắng buông lơi. Mùa của khói hương bay mênh mang nỗi niềm riêng. Nỗi niềm ấy là một con đường dài quá khứ không bao giờ quay lại để ta phải đếm nhịp thời gian đi tìm và gọi mãi “Tiếng thu”…
Mùa đông. “Hạt mưa rơi nhuộm tím bầu trời”… Tiếng hát của ca sĩ H.C trong một chiều đông ở Huế ngày xưa đã làm cho tôi nao lòng mỗi khi nghĩ về… “Mưa Huế buồn quá!” Một người bạn phương nam của tôi bảo thế. “Ừ. Buồn chi lạ”. Chị tròn mắt: “Sao lại chi lạ?” “Ừ. Rứa đó”. Nói chung là buồn”. Thành nội vào đông. Buổi sáng. Mưa giăng khắp lối. Mưa nhỏ lệ nước xuống hoàng cung, mưa phủ nhà vườn, mưa thả giọt sầu làm mờ các ngõ nội thành. Mưa dẫn lối cho người Thành nội dầm mưa tìm đến nhau ở những quán café dễ thương - café Dung, café Tôn… để cùng trải lòng qua tách café đắng. Đây là một cái thú của người Thành nội khi nội thành khoác áo vào mưa. Mưa rả rích. Mưa nổi bong bóng. Mưa xối xả. Mưa ào ạt. Mưa cuồn cuộn như xé lòng. Mưa dầm dề kéo dài ngày làm cho không gian mờ nhạt và thời gian như ngừng lại. Buổi chiều màu khói hương. Trời lạnh. Mưa nhẹ bay. Hoàng cung ngậm ngùi nhìn mưa trong chiếc áo rêu mờ long lanh. Mưa gõ cửa thời gian. Hoàng cung như bừng dậy với những mùa đông năm xưa… Ấm áp nhưng “lạnh lùng”. Cây ơi! cây có nhớ những đêm trăng hè yên ả, cây lá nũng nịu đón gió thu về? Bình an. Cây ơi! Cây có đang thay lá đợi chờ, mong một mùa đông qua? Người ơi! người có buồn khi trong ta là sợi nhớ sợi thương đong đầy kỷ niệm? Trời về đêm. Mưa nặng hạt đưa hồn người vọng theo tiếng mưa rơi. Mưa lách tách buồn tênh trên mái ngói. Mưa dòn dã như pháo nổ trên mái tôle. Mưa ngừng giây lát rồi ào ào như thác đổ. Mưa… mưa… mưa… Mưa đông của Huế! Mưa lẫn trong gió. Gió dìu mưa đi khắp nội thành. Nhẹ nhưng buốt người. Trời lạnh lắm, cái lạnh không dễ thương chút nào nhưng là dấu ấn của những chiếc “lồng ấp” trong tay bà, tay mẹ. Mong một chút ấm từ bàn tay đến ấm lòng. Mùa đông uống hết những giọt sầu của người Thành nội để trời đông giăng mắc một màu tím buồn… mơ màng gọi nắng xuân về…
Thành nội,
Xuân đến trong môi
Hạ về trong mắt
Thu mang nỗi nhớ
Đông buồn lê thê…
Tứ thời Thành nội. Cả một thời hương sắc nội thành giờ trỗi dậy trong tôi như đã hẹn muôn đời.
B.K.C
(SHSDB20/04-2016)
PHẠM XUÂN PHỤNG
Một buổi sáng tháng 7 năm 1994, tại Văn phòng Đảng ủy Bệnh viên Trung ương Huế, tôi tiếp một nhân viên văn phòng Hội Văn học Nghệ thuật (nay là Liên hiệp các Hội VHNT Thừa Thiên Huế).
TRẦN NGUYÊN HÀO
Lòng nhân ái của Bác Hồ dành cho mọi người dân Việt Nam; tình yêu thương ở Bác lan tỏa đến những người nô lệ mất nước và những người cùng khổ trên khắp thế gian, cho những người da đen bị phân biệt chủng tộc, cho cả những người da trắng bần cùng, cho những người phụ nữ các nước đế quốc thực dân có chồng con bị đưa sang Việt Nam và nước thuộc địa làm bia đỡ đạn; và cho cả chính những người lính ở bị đưa đi đánh nhau và nhận những cái chết oan uổng trong các cuộc chiến tranh xâm lược phi nghĩa.
HÀN NHÃ LẠC
Thêm một giọng ca tài danh từng tôn cao giá trị di sản ca Huế vừa ra đi: nghệ sĩ nhân dân Minh Mẫn vừa qua đời ngày 13 tháng ba năm 2018, nhằm ngày 26 tháng giêng âm lịch.
ĐẠI HỘI VHNT THỪA THIÊN HUẾ LẦN THỨ NHẤT
(Trích bài phát biểu của đồng chí Vũ Thắng, nguyên ủy viên BCH Trung ương Đảng CSVN, Bí thư Tỉnh ủy Thừa Thiên - Huế tại Đại Hội)
HÒA ÁI
Đến nay, những bài thơ chúc Tết của Hồ Chủ tịch đã trở thành di sản của dân tộc. Những bài thơ chúc Tết của Bác trong mỗi dịp Tết đều toát lên tư tưởng chỉ đạo của Đảng ta trong một giai đoạn lịch sử.
PHẠM PHÚ PHONG
Du ký
Do cách chia thời gian theo ngày tháng, người ta thường coi thời gian trôi/ đi qua, nhưng thực ra thời gian vẫn đứng yên đó thôi, chỉ có con người và vạn vật trôi qua dưới con mắt chăm chú, kiên trì và nhẫn nại của thời gian.
TRẦN THỊ KIÊN TRINH
Là em gái của anh nhưng khi tôi được sinh ra anh đã tròn hai mươi tuổi. Những gì nhớ về anh chỉ là ký ức tuổi thơ trong khu vườn tranh thỉnh thoảng anh về.
LÊ VŨ TRƯỜNG GIANG
(Viết từ lời kể của cựu chiến binh Đặng Hà)
Tôi tình cờ đọc được thông tin Hải quân Mỹ lấy thành phố Huế để đặt tên cho một tuần dương hạm mang tên USS Hue City (CG-66). Tuần dương hạm này thuộc lớp Ticonderoga, trang bị tên lửa, gắn với trận đánh Trung đoàn 1, Thủy quân Lục chiến Hoa Kỳ tham chiến Huế vào dịp Tết Mậu Thân.
NGUYỄN TỰ LẬP
Cuộc Tổng công kích - Tổng khởi nghĩa Tết Mậu Thân 1968 của quân và dân ta trên chiến trường miền Nam cách đây tròn nửa thế kỷ (1968 - 2018).
Những tượng đài thiêng liêng trong lòng dân Quảng Điền
NGUYỄN QUANG HÀ
Bút ký
Thái độ về cuộc Cần Vương
Người thẩm vấn (NTV): Ông có phải là kẻ hâm mộ người anh hùng cuối cùng trong cuộc tử chiến chống người Pháp đó không?
CHƯƠNG THÂU
Hồ sơ Thẩm vấn là tập tài liệu khá khá dày dặn của Hội đồng xử án Tòa Đề hình của chính quyền thực dân để chuẩn bị xử Phan Bội Châu vào ngày 23/11/1925 tại Hà Nội.
LTS: Kỷ niệm 150 năm ngày sinh của chí sĩ Phan Bội Châu, Sông Hương được tiếp cận với bản thảo “Vụ án Phan Bội Châu năm 1925: Hồ sơ thẩm vấn”. Đây là nguồn tư liệu quý, nằm trong tập Bổ di II lần đầu được công bố về vụ án chí sĩ Phan Bội Châu.
Cuối mùa hè năm 1978 chúng tôi là lứa lưu học sinh đầu tiên được tới Liên Xô bằng máy bay, trước đây chỉ đi bằng tàu hỏa liên vận qua Bắc Kinh. Đối với nhiều người Việt Nam lúc bấy giờ, nhất là những người lính sau mấy năm chỉ sống ở núi rừng, Moscow thực sự là thiên đường.
DƯƠNG PHƯỚC THU
Dưới thời Pháp thuộc, những năm đầu thế kỷ XX, để ra được một tờ báo - mà lại báo tiếng Việt do người Việt quản lý tại Kinh đô Huế quả thực nhiêu khê và vô cùng khó khăn, phức tạp.
ĐẶNG NHẬT MINH
Tôi vẫn còn nhớ đinh ninh cảnh quay đầu tiên của phim Cô gái trên sông vào tháng 10 năm 1987 là cảnh Liên, nhà báo nữ (do Hà Xuyên đóng) đến bệnh viện Huế tìm gặp Nguyệt (do Minh Châu đóng).
THÁI KIM LAN
Con đường ấy, từ dốc cầu Gia Hội đổ xuống, dọc theo con sông nhánh trước kia còn gọi là sông Đông Ba, Hàng Đường, rồi Bạch Đằng, lấy tên dòng sông chảy qua chùa Diệu Đế, qua cầu Đồng Ba, về Bao Vinh, ngã Ba Sình, con đường mang nhiều vẻ lạ, nó mang phố về biển khơi và chuyên chở tứ xứ về kinh thành, vốn là phố cổ một thời với những căn nhà gỗ kiến trúc thuần Huế, nơi những gia đình thượng lưu, quý tộc định cư một thời quan quan thư cưu…
DƯƠNG PHƯỚC THU
Ngay sau Cách mạng Tháng Tám thành công, Nhà nước Việt Nam Dân chủ cộng hòa ra đời, nhận chỉ thị của Hồ Chủ tịch, đại diện Ủy ban Nhân dân lâm thời Thừa Thiên và Ủy ban Nhân dân Trung Bộ đóng tại Huế đã đến mời cụ Huỳnh Thúc Kháng, một tiến sĩ Nho học yêu nước, một nhà báo nổi tiếng, một người không đảng phái ra Hà Nội gặp cụ Hồ.
HƯƠNG CẦN
Vài năm lại đây, báo chí thường nhắc đến ông hai lúa Bùi Hiển (Thủ Dầu Một, Bình Dương) tự chế thành công chiếc máy bay trực thăng vào năm 2012, ông làm chiếc thứ hai vào năm 2014.
VŨ HẢO
Tháng Tám năm 1945 đã trở thành mốc son chói lọi, vẻ vang trong lịch sử dân tộc Việt Nam. Cách mạng tháng Tám thành công đã phá tan xiềng xích của thực dân, phát xít, lật đổ chế độ phong kiến, lập nên nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa - Nhà nước của dân, do dân và vì dân.