Vẫn như thường lệ chuyện động đất, núi lửa, sóng thần … ở Nhật Bản đối với tôi đã trở thành quen thuộc. Tám năm sống ở Nhật trong một gia đình gia phong, tôi đã được cha mẹ và chồng tôi dạy dỗ đủ thứ, trong đó có việc chuẩn bị tâm thế và ứng phó đối với động đất như thế nào, trong tình thế, hoàn cảnh mà hầu như không ngày nào không xảy ra trên đất nước Mặt trời mọc: “ Động đất, sóng thần, núi lửa” … Vì thế tôi đã không để tâm vào lời nói của anh ấy mấy. Một lúc sau tôi lại nghe lời nói của chồng tôi dồn dập hơn: “ động đất lớn ở Sendai”, nơi cha mẹ và rất nhiều bà con đang cư ngụ. Ngồi trước máy vi tính với nét mặt căng thẳng liên tục cập nhật thông tin tay anh không rời con chuột, tôi nghĩ chắc có chuyện bất thường. Tình hình càng lúc càng tồi tệ .Hình ảnh rung chuyển đổ nát trong 1 vùng rộng lớn của các tỉnh trong vùng Đông Bắc Nhật Bản đã lôi cuốn đôi mắt tôi dõi theo màn hình. Sau những rung chuyển đầu tiên lúc 2.46 phút thì sau 30 phút sóng thần ập đến. Sự chuẩn bị tránh nạn của người dân không kịp với tốc độ và sức mạnh của cơn sóng cao 10m. Trong tích tắc các thành phố miền duyên hải từng là những hải cảng lớn, những nơi lý tưởng thơ mộng về cảnh sắc đã bị sóng đánh tan tành, trở thành những bình địa ngổn ngang. Cha mẹ chồng tôi ở cách Sendai khoảng 13 km về phía Đông Bắc gọi là thành phố Shiogama, nơi có hải cảng cách nhà khoảng 5km. Sự lo lắng, bàng hoàng càng lúc càng tăng. Cha mẹ đang ở nơi trong tình trạng nguy hiểm. Chồng tôi tay rời con chuột điện thoại về nhà: Điện thoại không liên lạc được. Thông tin về người chết, sự thiệt hại càng lúc càng tăng lên. Nhưng với sự bình tĩnh vốn dĩ là bản tính độc đáo của người Nhật Bản, chồng tôi trấn an tôi “ nhà cha mẹ ở trên địa thế cao, lại kiên cố, trong một khu vườn rộng hi vọng chắc không sao” … Thế nhưng thỉnh thoảng anh lại đứng dậy đi đi lại lại suy nghĩ điều gì, rồi lại gọi về Nhật Bản, thông tin liên lạc đã bị tê liệt hoàn toàn, giao thông cũng bị hư hại tắc nghẽn . Sau mọi nổ lực cố gắng để liên lạc về nhà thất bại thì hai ngày sau chúng tôi nhận được tin nhắn Email của người chú ruột ở Sendai với một dòng ngắn ngủi “ cha mẹ không sao, đừng lo!”. Rồi sau đó không liên lạc được nữa. Chúng tôi tự hỏi không biết có phải người chú trấn an mình không. Bồn chồn, hồi hộp chờ đợi thông tin, vợ chồng tôi ăn ngủ không yên, cộng thêm đợt lạnh lần này khiến anh ấy bị ốm nặng. Ba ngày sau khi xảy ra đông đất (14/3), theo kế họach anh bay về Tokyo, tìm cách liên lạc với cha mẹ cũng không có tin tức gì hơn ngoài lời nhắn tin lửng Email của ông chú hôm trước. Anh hủy bỏ chuyến đi công tác Canada ngày 16/3 đã chuẩn bị chu đáo, dự định tìm cách về thăm cha mẹ theo đường rừng là sự tính toán duy nhất lúc này. Lo ngại cho cách đi chẳng có gì bảo đảm an toàn tính mạng giữa rừng núi đêm khuya, không điện, hết xăng thì còn khổ hơn nhiều. Điều gì đến cũng đã đến. Ngày hôm sau 17/3 thì chồng tôi vui mừng nhận được cú điện thoại mẹ gọi lên. Sau hơn 1 tuần sống trong lo âu chờ đợi giờ đây con cháu đã thở phào nhẹ nhỏm. Cha mẹ được an toàn nhờ khu nhà vườn biệt thự nằm trong một địa thế cao lý tưởng, nơi sóng thần không đến được. Sự rung chuyển của trái đất 8,9 độ không làm sập ngôi nhà vốn rất kiên cố, chỉ có một vài hư hại không đáng kể. Những ngày thiếu điện, nước, chống chọi với cái giá lạnh khắc nghiệt cuối đông đối với cha mẹ thật là kinh khủng, nhưng cha mẹ tôi đã đón nhận và vượt qua nó như một lẽ thường tình. Nhờ sự chu đáo đến mức tối đa nên trong những ngày đại nạn họ vẫn có đầy đủ mọi thứ để sống qua những ngày đông tàn một cách bản lĩnh trong hoàn cảnh tan thương của xứ sở. Sendai- thủ phủ của tỉnh Miyagi, vốn dĩ mạnh mẽ bởi sức sống và sức vươn lên thần kỳ của một thành phố công nghiệp hiện đại nhưng vẫn hiền hòa và thơ mộng bởi cánh sắc thiên nhiên hài hòa giữa núi sông và biển hồ, giờ đây đang quằn mình đau đớn tang tóc cùng với nỗi đau chung với người dân các tỉnh Iwate, tỉnh Fukishima… do cơn sóng thần hung giữ quét sạch có nơi gần như xóa sổ. Miyagi là nơi chịu thiệt hại nặng nhất về người và của, khoảng 1/10 dân số bị chết và mất tích... Các lễ hội đầu Xuân sắp bắt đầu, chắc chắn những người may mắn thoát nạn nơi đây không thể vui nổi để tận hưởng mùa hoa Anh Đào thanh bình dưới nắng xuân ấm áp như mọi năm. Những lễ hội Búp Bê 3/3; lễ hội cá Chép 5/5 rộn rã của các em bé trai gái, cũng không còn không khí như trước. Và mùa hè sắp tới đây, lễ hội Hanabata ( lễ hội Ngưu Lang - Chức Nữ) ngày 7 tháng 8 dương lịch được tổ chức ở Sendai hằng năm rất hoành tráng và rực rỡ nhất với những nghi lễ, nghi thức lung linh trang trọng như cõi tiên trên trần thế trong bầu không khí vui nhộn đầy ý nghĩa bản sắc văn hóa Nhật Bản độc đáo chắc không còn vui nữa; Lễ hội Ôbôn ( từ ngày 12-8 đến 15-8) gọi linh hồn người đã khuất trong mỗi gia đình về với tổ tiên năm nay chắc nhiều ngậm ngùi nức nở đau thương… Với tư cách là người con dâu của xứ hoa Anh đào, tôi thành tâm chia sẽ nỗi mất mát lớn lao này tới người dân Nhật Bản. Với bản lĩnh và ý chí quả cảm, với tinh thần đoàn kết và sức mạnh dân tộc tôi hy vọng người Nhật Bản sẽ sớm khôi phục lại đất nước trong một thời gian ngắn Trong những ngày xảy ra đại họa ở quê hương chồng tôi, tôi đã nhận được hàng trăm cuộc điện thoại, email, tin nhắn của bạn bè khắp nơi trong và ngoài nước thăm hỏi chia sẻ với cha mẹ tôi ở Nhật. Đặc biệt là sự quan tâm thường xuyên của các anh chị nhà văn ở Thừa Thiên Huế: nhà văn Tô Nhuận Vỹ, nhà văn Hà Khánh Linh, nhà văn Hồng Nhu, tiến sĩ Huyền sâm, chú Cáp Doãn Bình, nhà sử học Mai Khắc Ứng hiện đang an dưỡng ở Canada, vợ chồng giáo sư Hồ Thế Hà… cùng các thầy cô giáo và các em sinh viên các trường Đại học Ngoại Ngữ, Đại học Sư Phạm, Đại Học Khoa Học, Đại học Y Khoa Huế, các bác sĩ và bạn bè ở Bệnh viên Trung Ương Huế … Cha mẹ chồng tôi, bác sĩ Muranushi Iwao và nhà giáo Muranushi Hiroko kính gởi lời cảm ơn về sự quan tâm sâu sắc đến gia đình tôi, về sự đồng cảm với người dân Nhật Bản trong cơn hoạn nạn này. Cảm ơn những người bạn Việt Nam yêu mến luôn dành cho người dân Nhật Bản những tình cảm tốt đẹp chân thành… Đất nước Nhật bản sẽ hồi sinh, sẽ vươn dậy mạnh mẽ. Điều đó được thể hiện rất rõ trong tinh thần, ý thức và lối sống văn hóa của mỗi người dân, ngay cả trong lúc hoạn nạn. NGUYỄN THANH SONG CẦM |
Thư Sông Hương Vậy là năm đầu của thế kỷ XXI, của thiên niên kỷ III Công lịch đã qua. Mới ngày nào đó, khắp hành tinh này còn rộ lên niềm hoang mang và hoang tưởng về một ngày tận thế ở năm 2000 bởi sự “cứu rỗi” của Thiên Chúa hoặc bởi sự “mù loà” của máy tính. Mới một năm thôi mà thế giới loài người đã qua biết bao bất trắc, xung đột, khủng bố... và máu và nước mắt! May mà đất nước chúng ta vẫn được bình yên, ổn định, phát triển theo Đường lối Đại hội IX của Đảng. May mà dân ta vẫn còn nhu cầu Văn hoá tâm linh. Văn hoá tâm linh cũng là thuộc tính của văn học nghệ thuật. Các tờ báo văn nghệ tồn tại được chính nhờ nhu cầu đó. Qua một năm nhìn lại, Tạp chí Sông Hương chúng tôi ngày một được bạn đọc tin cậy hơn, cộng tác càng nhiều hơn, thật là điều vinh hạnh. Song, ngược lại, chúng tôi cũng lấy làm áy náy vì bài vở thì nhiều mà trang báo lại có hạn, không thể đăng tải hết được, nhất là số Tết này. Ở đây, nó mang một nghịch lý chua chát, bi hài như một nhà viết kịch đã nói: “Số ghế bao giờ cũng ít hơn số người muốn ngồi vào ghế”. Ngoài sự bất cập ấy, hẳn còn có những điều khiếm nhã khác mà chúng tôi không biết làm gì hơn ngoài lời xin lỗi, lời cảm ơn và mong được thể tất. Chúng tôi xin cố gắng chăm lo tờ Sông Hương luôn giữ được sắc thái riêng, có chất lượng để khỏi phụ lòng các bạn. Dù thế giới có biến đổi thế nào đi nữa thì Sông Hương vẫn mãi mãi muốn được thuỷ chung với bạn đọc, bạn viết của mình. Nhân dịp tết Nhâm Ngọ, Sông Hương trân trọng chúc Tết các bạn sang năm mới thêm dồi dào sức khoẻ, thành đạt và hạnh phúc. S.H
Các bạn đang cầm trên tay số kỷ niệm 25 năm thành lập Tạp chí Sông Hương. Mới ngày nào đó, một ngày hè tháng 6 năm 1983, trong niềm khao khát của không khí đổi mới trong văn học nghệ thuật, Tạp chí Sông Hương số 01 ra mắt và đón nhận sự hưởng ứng của công chúng. Đó là một sự khởi đầu được mong đợi từ hai phía: người viết và bạn đọc.
Gần đây đọc các bài của Trần Mạnh Hảo và Nguyễn Hùng Vĩ bàn về ba bài thơ Thu của Nguyễn Khuyến trên Văn nghệ (1), tôi thấy câu "Nước biếc trông như tầng khói phủ" trong bài Thu vịnh là câu thơ sáng rõ, không có gì khó hiểu mà lại được bàn nhiều. Mỗi người hiểu mỗi cách mà đều hiểu không đúng, chỉ vì không để ý rằng câu thơ này được viết theo lối "đảo trang".
(Nhân đọc: "Truyện Mã Phụng - Xuân Hương") * Truyện "Mã Phụng - Xuân Hương" trước đây còn được quen gọi dưới nhiều tên khác nhau, lúc là Vè Bà Phó, Vè Mã Phụng - Mã Long, khi là Thơ Mụ Đội, khi lại là Truyện Mã Ô - Mã Phụng v.v... là một tác phẩm văn học dân gian vốn được nhân dân Bình - Trị - Thiên rất yêu thích, phạm vi phổ biến trước Cách mạng Tháng Tám 1945 khá rộng.
Trên Tạp chí Sông Hương số tháng 3, nhân sự kiện Trần Hạ Tháp dành được giải A trong cuộc thi truyện ngắn của báo “Văn nghệ”, tôi vừa lên tiếng về sự “lặng lẽ” - một điều kiện cần thiết để làm nên tác phẩm văn học nghệ thuật có giá trị, nay lại nói điều ngược lại, vậy có “bất nhất” có mâu thuẫn không?
Trên thực tế, việc bảo tồn những vốn quý của cha ông để lại quả không phải là việc đơn giản, dễ dàng. Nhưng chúng ta sẽ không thể có sự chọn lựa nào khác bởi vì sẽ không có một nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc nào cả nếu từ bây giờ chúng ta không biết giữ lấy những gì mình đang có.
Mang tên dòng sông duyên dáng thả mình bên thành phố Huế - SÔNG HƯƠNG, những trang tạp chí này là dòng chảy của những cảm xúc tươi đẹp trên “khúc ruột miền Trung” đất nước.
Từ xa xưa đến bây giờ, thường tục vẫn nói "sông có khúc người có lúc". Không biết Sông Hương bản báo năm rồi (năm tuổi 15) là sông hay là người? Có lẽ cả hai. Vậy nên cái khúc và cái lúc của nó đã chồng lên nhau - chồng lên nhau những khó khăn và tai tiếng!