NHƯ QUỲNH DE PRELLE
Tôi đã từng mơ ước về quê nhà để đọc thơ tiếng Việt, để thổn thức cùng thi ca tiếng Việt. Thế mà, ở nơi này, giữa trái tim châu Âu và trong lòng bạn bè quốc tế, tiếng Việt của tôi ngân lên giữa những nhịp điệu, những giọng nói hoàn toàn khác. Và tôi đi đọc thơ, tự bao giờ tôi cũng tự chuyển ngữ những bài thơ của chính mình với bạn đọc ở đây. Đi đọc thơ, bao điều thú vị và những mới mẻ.
Một điều tuyệt vời nhất mà không khí Brussels nơi tôi đang sống có được là họ chấp nhận sự đa dạng văn hóa, sự khác biệt. Bởi thế, ở đây, họ tôn trọng tiếng mẹ đẻ của bạn, dù bạn là ai, những người mới đến cùng gia đình hay những di dân mới, những người tị nạn… Và hơn bao giờ hết, họ hiểu rằng, xa quê hương, tiếng nói từ trái tim, đất mẹ luôn là tiếng nói thành thật, nhiều yêu thương nhất để bạn thể hiện chính mình với ngôn ngữ gốc, dù bạn làm bất cứ công việc gì mà có thể liên quan đến công việc viết, viết chuyên nghiệp, và như một nghệ sĩ.
Đọc thơ, luôn rất giản dị dù ở bất cứ đâu, dù bạn là ai, là một nhà thơ nổi tiếng ở đây hay là một người có những ảnh hưởng. Nhà thơ không có gì khác biệt giữa mọi người trừ khi họ cất lên giọng nói của chính mình, cách trình diễn của chính mình. Nơi đọc thơ, bất cứ ở đâu mà bạn viết ra, muốn biểu đạt nó… Những sân khấu không màu mè lấp lánh, không ồn ào. Những nơi bạn đến cùng bạn bè, cùng chia sẻ và sự kết nối, dù bạn là ai, nếu bạn thực sự muốn tham gia. Nhưng ở đó, có những người thực sự yêu thích thi ca, muốn lắng nghe, kể cả những ngôn ngữ hoàn toàn khác thì sự cảm nhận từ nhịp điệu, giọng đọc luôn là ID của chính bạn… Tôi đã từng đọc thơ ở giữa rừng, nơi công viên rộng lớn nhiều người xem, hay ở chính vỉa hè bên bờ tường một lâu đài cũ kỹ dành cho người vô gia cư mới đến. Tôi đã từng đọc thơ tại những sân khấu nhỏ, những nơi đông người, mà có một bạn nhà văn ở đây từng nói, cô ấy thật dũng cảm, thật mạnh mẽ. Bản chất đa phần của người viết là sự nhút nhát trước đám đông, nhất là khi đọc lại những điều đã viết từ trong sâu thẳm… Tôi đã vượt qua rất nhiều những trở ngại của bản thân để tự đứng lên, tự vượt khỏi những điểm yếu để mỗi lần xuất hiện tôi hoàn toàn khác và không lần nào giống nhau, dù vẫn giọng đọc đó, dù vẫn là thơ của tôi, những gì tôi viết…
Cách thức tổ chức để giữ gìn việc đọc thơ trở nên thường thức. Có lẽ phải xuất phát từ việc trở lại giữ gìn cách đọc sách thành tiếng dành cho trẻ em. Mùa hè ở đây, họ luôn có những nơi để trẻ em được tham gia đọc sách và lắng nghe người đọc sách, giữa công viên, giữa thư viện… Đọc cùng nhau thành tiếng và trao đổi, phân tích theo những câu hỏi. Các nhà thơ họ cũng có những chuẩn bị như thế trước các lễ hội, đó là các workshop, đó là trại viết được tuyển chọn một cách chất lượng và gắt gao… và bạn được viết trong một không gian riêng tư như một công việc chứ không phải theo hội nhóm ồn ào, náo động… Việc đọc thơ và xuất hiện trên các sân khấu là một cách để bạn tiếp xúc, giao tiếp và có thể có những cơ hội xuất bản chính thống. Hãy ưu tiên những người mới, những bạn trẻ. Ở các lễ hội quan trọng, có thể mời những người danh tiếng tham gia như mọi người khác.
Có rất nhiều cách tổ chức để thu hút việc đọc thơ nhất là mạng xã hội facebook như hiện nay, các sự kiện luôn rộng rãi mở ra cho mọi người, cho bất cứ ai quan tâm… và hãy bắt đầu từ chính tác phẩm của mình, từ vị trí một khán giả nếu bạn còn yêu thích thi ca. Nhiều nơi họ mở cửa miễn phí hoàn toàn, kể cả đồ uống. Nhiều nơi họ mở cửa miễn phí và bạn chỉ trả tiền đồ uống của bạn. Có những nơi bán vé vào cửa, bạn được miễn phí đồ uống. Có những nhà hát, sân khấu bạn mua vé như đi xem kịch, xem phim. Bạn có thể tổ chức đọc thơ hay giới thiệu tác phẩm mới ở chính nhà mình, phòng khách trong gia đình để cùng những bạn hữu, tâm giao chia sẻ. Khi đọc thành tiếng từ văn bản, sự trao đổi trực tiếp và nghe được chính âm giọng cũng như nhịp điệu của truyện, thơ, nhận ra được cấu trúc, cách thức thể hiện, biểu đạt của tác phẩm… Tôi được trải qua những cơ hội như thế, được khán giả mua vé nghe mình đọc thơ. 3 khán giả trong nhà luôn là những khán giả chịu khó nhất, chờ tôi lâu nhất, có khi cả ngày ngoài trời, có khi chờ tôi xong việc lúc đêm khuya… và lần nào đi đọc thơ cùng mẹ về, các bạn nhỏ cũng đều nũng nịu đầy yêu thương, con yêu mẹ, con thích mẹ đọc thơ. Rất nhiều người ngạc nhiên vì sao 2 bạn nhỏ kiên nhẫn hàng giờ ngồi nghe thật yên tĩnh giữa các ngôn ngữ hoàn toàn khác, nhiều người xa lạ. Và chính các bạn ấy phát hiện ra ai là người các bạn ấy thích phong cách, ai là người có giọng đọc thật hay. Đọc thơ tại các thư viện rất phổ biến. Vì thế, các thư viện ở các quận huyện, thành phố, các trung tâm văn hóa luôn bận rộn với các sự kiện này vì rất nhiều người quan tâm, mong đợi. Ở Bỉ có tuần lễ thi ca vào tháng 3, hầu như toàn hệ thống thư viện của họ có sự kiện đọc thơ và gặp gỡ các nhà thơ, cùng với đó là các lễ hội văn chương, workshop dành cho các tác giả, tác phẩm, giới thiệu tác giả mới, tác phẩm mới. Thật sự, tôi phải thu xếp thời gian một cách khó khăn để có thể tham gia thật sự chất lượng vì số lượng quá nhiều, không dễ dàng để đi hết được vì thế, trong lịch làm việc luôn kín hết năm. Sắp hết mùa nghỉ hè cũng là mùa đọc thơ, trình diễn ở các nhà hát, các sân khấu, các hoạt động văn hóa nghệ thuật luôn được tính từ tháng 9, mùa đi học cho đến tháng 5, tháng 6 năm sau.
Đọc thơ, nghe từ giọng nói, phong cách, nhịp điệu hay đọc văn, đọc những trang văn bản như những tác phẩm, đó là một công việc hay thói quen phổ quát. Hãy giữ gìn, phát huy thay cho những bài phát hiểu dài dòng lê thê, cứng nhắc hoặc vô nghĩa hô hào. Hãy bắt đầu từ những trang sách cho trẻ nhỏ tại nhà, các thư viện công cộng và mọi nơi, mọi lúc. Đọc thơ như đọc từ chính tiếng nói, trái tim của bạn thì dù chỉ có một khán giả, một người nghe, bạn cũng đừng ngại ngần. Những người tổ chức hiểu rõ thơ ca không thuộc về đám đông, không thuộc về số đông mà thuộc về sự chia sẻ của tự do và bằng hữu thì sẽ thấy việc đọc thơ thật không khó khăn. Với ngay cả học thuật hay chính thống, đại diện cho một tổ chức hay những hội hè khác, thì việc đọc thơ vẫn là những gì tự nhiên nhất, hay nhất từ chữ của bạn, tâm hồn của bạn. Thi ca xuất phát từ tiếng nói riêng để thấu cảm và trắc ẩn chắc sẽ luôn rung động bạn đọc. Có đọc thơ sẽ có bạn nghe thơ, yêu thơ từ đọc thơ bởi người yêu thơ rất nhiều và luôn muốn có những bài thơ, tác giả thơ thật hay thay cho những lời muốn nói từ tâm hồn mình. Đọc thơ hay trình diễn thơ, hãy thật giản dị, sẽ có nhiều khán giả, bạn đọc giản dị tìm đến để đồng cảm và hòa đồng với không khí đó, tiếng nói đó.
Và tôi lại mơ, được đọc thơ cùng các bạn thơ, các bạn đọc và những nhà thơ mà tôi yêu mến trên chính nơi tôi được sinh ra và lớn lên, dải đất hình chữ S mang tên Việt Nam trong một ngày không xa. Huế bên dòng Hương Giang là nơi đầu tiên, tôi muốn thực hiện giấc mơ này, đọc thơ cùng Tạp chí Sông Hương và những người bạn thơ đầu tiên, tri kỷ và tâm hữu cùng Như Quỳnh de Prelle.
N.Q.D.P
(SHSDB34/09-2019)
TRẦN THÙY MAI.Năm giờ sáng, máy bay chở chúng tôi đáp xuống sân bay Incheon. Giọng nói ngọt ngào của nữ tiếp viên vang lên với lời cảm ơn và câu chào tạm biệt, sau khi báo một thông tin làm chúng tôi ớn lạnh: Nhiệt độ bên ngoài là 4 độ C...
ĐẶNG NHẬT MINHLà một thương cảng của Nhật Bản, nhưng Fukuoka lại được nhiều người biết đến như một thành phố của nhiều hoạt động văn hoá mang tầm quốc tế. Tôi có duyên nợ với thành phố này từ năm 1991 khi được mời tham dự Liên hoan phim quốc tế Fukuoka lần thứ nhất với bộ phim Bao giờ cho đến tháng 10.
PHẠM XUÂN PHỤNGChữ tea trong tiếng Anh là do dùng mẫu tự La -tinh để ký âm chữ trà (âm Hán Việt) mà người Trung Hoa nói rất rõ là chè. Lâu nay cứ tưởng chè là tiếng thuần Việt hoặc là biến âm của trà, hóa ra chè lại là từ gốc của trà. Mẹ mà nhầm là con, vui thật.
BÙI NGỌC TẤNLần đầu tiên đặt chân tới Châu Âu, có biết bao nhiêu ấn tượng. Ấn tượng về những nét mặt người, về những dáng người đi, về bầu trời không vẩn bụi trong veo, về những xa lộ, về những chiếc xe phóng với tốc độ 140 kilômét không một tiếng còi, nối nhau trên các con đường tám đến mười làn xe chạy không còn biên giới cách ngăn...
NGUYỄN VĂN DŨNGCó người nói Praha đẹp hơn Paris . Tôi không tin. Nhưng bây giờ thì tôi thấy nhận xét ấy không phải không có căn cứ. Praha là thành phố cổ kính nguyên vẹn nhất châu Âu, là “thành phố của trăm tháp vàng”, là “bài thơ bằng đá”, là khúc hát đắm say, là cốc rượu nồng nàn, là bức tranh tuyệt mĩ, là mảnh thời gian còn sót lại... Năm 1992, Praha được công nhận là di sản văn hoá thế giới.
PHẠM THỊ CÚCCó người nghĩ rằng, ở các nước giàu, thì ít người thất nghiệp. Không đâu, ở Pháp, người thất nghiệp cũng khá nhiều, mà đâu phải vì không có bằng cấp mà thất nghiệp, đa số họ đều có bằng kĩ sư, cử nhân, cả thạc sĩ hẳn hoi.
NGUYỄN VĂN DŨNGAmazon là tên khu rừng lớn nhất thế giới. Amazon cũng là tên con sông, theo khảo sát mới đây, là con sông dài nhất thế giới. Amazonas, quê hương của hai Amazon kia, là bang rộng nhất trong 26 tiểu bang của Brasil - rộng hơn cả diện tích của nước Anh, Đức, Pháp, Ý cộng lại. Còn Manaus, là kinh đô của Amazonas miên man núi rộng sông dài.
NGUYỄN VĂN DŨNG Tôi thật sự xúc động khi đứng trước ngôi mộ của Lý Tiểu Long. Trước đây tôi hình dung nơi an nghỉ cuối cùng của anh phải là một ngôi đền cực kỳ tráng lệ cho xứng với tên tuổi lẫy lừng của anh. Sau khi anh mất, một tờ báo ở Sài Gòn hồi đó viết đại loại trong thế kỷ XX, anh là một trong ba nhân vật nổi tiếng nhất châu Á.
NGUYỄN VĂN DŨNGVới Phật giáo, Linh Thứu là ngọn núi thiêng. Sau khi thành đạo, một thời gian dài Linh Thứu là trú xứ của đức Phật và các đệ tử của Ngài. Tại đây Ngài đã giảng kinh Pháp Hoa và nhiều bộ kinh quan trọng khác. Linh Thứu còn là nơi khởi phát dòng Thiền Ấn Độ để rồi từ đây hạt giống Thiền được gieo trồng khắp nơi trên trái đất.
PHẠM PHÚ PHONGTrong lịch sử đất nứơc Trung Hoa có sáu nơi được chọn làm thủ đô, theo thứ tự Lạc Dương, Tây An, Nam Kinh, Khai Phong, Hàng Châu và Bắc Kinh là thủ đô thứ sáu, tồn tại cho đến ngày nay. Bắc Kinh đầu tiên là kinh đô của nước Yên, nên còn gọi là Yên Kinh, sau đó đến thời Minh Thành Tổ cho xây dựng trở thành Bắc Kinh ngày nay. Với diện tích 18.826 km2, Bắc Kinh rộng gấp 18 lần so với thủ đô Hà Nội, được mệnh danh là thành phố bốn nhiều: nhiều người, nhiều xe, nhiều cầu vượt, nhiều di tích...
Từ một trại lính đầy vết đạn ở vùng California (Hoa Kỳ) đã xuất hiện một tu viện Phật giáo - Tu viện Lộc Uyển - do nhà sư gốc Huế - Thiền sư Thích Nhất Hạnh - gầy dựng. Tại đây, ảnh hưởng của Thiền học Việt Nam đã tạo được một sự chuyển hóa đầy thử thách: biến trung tâm luyện tập bắn súng trở thành thiền đường đầy ánh sáng và tình thương, có ảnh hưởng rất lớn đối với nhiếu người ở Hoa Kỳ.Sông Hương xin giới thiệu bài viết của Teresa Wattanabe đã đăng trên tờ Los Angeles Times, tờ nhật báo lớn hạng ba của Hoa Kỳ, với bản dịch của Làng Mai và ảnh của Nguyễn Đắc Xuân để giới thiệu với bạn đọc như một dòng chảy của văn hóa Phật giáo xứ Huế.
TRẦN THÙY MAICác quan chức ngành khí tượng Nhật Bản đã cúi gập mình xin lỗi toàn dân: Hoa anh đào sẽ nở ngày 23 thay vì 16 - 3 như dự báo. Đến sân bay Narita vào đúng sáng 24, tôi tự nghĩ mình đến rất kịp thời, nên khi cậu cảnh sát làm thủ tục nhập cảnh hỏi về mục đích đến Nhật, tôi đã không ngần ngại trả lời chắc nịch: “Ngắm hoa anh đào”. Cậu cảnh sát khoanh cái rụp vào lời khai của tôi và “OK” ngay với một nụ cười trên môi.
NGUYỄN VĂN DŨNGNằm giữa trung tâm bán đảo Iberia, thủ đô Tây Ban Nha trải rộng trên các ngọn đồi dưới chân rặng Sierra de Guadarrama, ở độ cao 640m so với mặt nước biển - là thành phố cao nhất châu Âu. Diện tích 607 km2. Dân số gần 4 triệu người.
KEVIN BOWEN
(Giám đốc WJC)
LTS: Trong 25 năm qua tên tuổi nhiều nhà văn, nhà thơ của Trung tâm William Joiner (Đại học Massachusetts - Hoa Kỳ) như Kevin Bowen, Fred Marchant, Nguyễn Bá Chung, Lady Borton, Martha Colline, Bruce Weigl, Lary Heinemann... đã xuất hiện trên Sông Hương cũng như trên nhiều báo chí văn nghệ, văn hoá trong nước với những tác phẩm tâm huyết, mến yêu đất nước Việt Nam cũng như những hoạt động trên các lãnh vực giao lưu văn hoá, giúp đỡ y tế, giáo dục cho Việt Nam sau chiến tranh, như những biểu hiện của sự ân hận, tủi hổ với những gì mà đất nước họ đã gây ra trên mảnh đất này.
NGUYỄN BÁ CHUNG
Tháng 10 năm 2007 đánh dấu 25 năm thành lập trung tâm Joiner. Nhưng với tôi, nó đánh dấu một đoạn đường 20 năm nổi chìm với trung tâm, trong đó có 15 năm làm thiện nguyện và 10 năm cuối cùng làm việc chính thức. Hai mươi năm là một thời gian dài đủ để nhìn lại, ghi lại một số kỷ niệm và rút ra một số kinh nghiệm để nhìn tới đoạn đường phía trước.
NGUYỄN ĐẮC XUÂNHoạt động yêu nước ở miền Nam từ những năm sáu mươi của thế kỷ trước, tôi không lạ gì nước Mỹ. Thuở ấy, Phan Ch. anh bạn vong niên của tôi làm phiên dịch ở cơ quan MACV ở Huế từng bảo tôi “Người Mỹ giống như một cậu bé con nhà giàu nhưng thiếu lễ độ”.
VÕ QUÊNhận lời mời của Hội đồng quốc gia vì nghệ thuật truyền thống Hoa Kỳ (National Council for the Traditional Arts), đoàn nghệ sĩ thuộc Hội Văn học nghệ thuật Thừa Thiên Huế đã tham dự Festival dân ca dân nhạc tại thành phố Lowell, bang Massachusetts, Hoa Kỳ từ ngày 25-7-1995.
NGUYỄN XUÂN THÂMChúng tôi đến Aten vào cuối tháng chín, mà buổi trưa vẫn còn oi bức như bao trưa miền biển ở Việt . Thanh Tùng và tôi loay hoay mãi vẫn không bắt được taxi để chuyển tiếp đến sân bay nội địa.
NGUYỄN VĂN DŨNGSau Cali tôi định đi Dallas, nhưng rồi chuyển hướng, tôi lên Seattle theo vẫy gọi của bạn bè. Ai ngờ cái thành phố nầy dịu dàng, xanh và đẹp đến vậy. Hèn chi người ta gọi nó là “Thành phố ngọc bích” ( Emerald City ), hay “Mãi mãi xanh tươi” ( Evergreen State ).
PHẠM THƯỜNG KHANHĐầu năm nay khi biết tôi chuẩn bị đi công tác Trung Hoa, em gái tôi, một người thơ gọi điện từ Huế ra bảo: “Anh cố gắng mà cảm nhận vẻ đẹp rực rỡ của văn minh Trung Hoa. Hình như với bệ phóng vững chắc của nền văn minh hàng ngàn năm ấy, người Trung Hoa đang có những cuộc bứt phá ngoạn mục và trong tương lai dân tộc này còn tiến xa hơn nữa”. Là một quân nhân, tôi đâu có được trí tưởng tượng phong phú và trái tim dễ rung động như em tôi, nhưng 10 ngày trên đất nước Trung Hoa đã để lại trong tôi những ấn tượng thật sâu đậm.