Chào xuân sớm, ăn Tết muộn

17:12 22/04/2008
Trong “làng văn nghệ”, lo Tết sớm nhất là những người gánh thêm vai “cộng tác viên” các tờ báo.

Năm nay càng phải lo sớm vì Hội Báo Xuân do Hội Nhà báo Việt Nam mở từ 15 tháng 1 dương lịch, muốn dự thi thì phải có báo từ 10/1. Thế là các tòa soạn “bấn xúc xích” lên! Báo Tết dương lịch mừng thiên niên kỷ mới chưa xong đã phải lo báo Tết Tân Tị. Nhật báo, tuần báo còn có chỗ “thở”, chứ tạp chí văn nghệ nhiều nơi đã phải “gộp” hai Tết làm một. Cũng có ý kiến đề nghị tạp chí “Sông Hương” làm như thế, nhưng bài vở đã nhận của bạn viết rồi, quảng cáo cũng đã “hợp đồng” rồi, đành phải tăng tốc lên thôi! Ấy là chưa kể, ngoài các tờ báo “chính hiệu” có giấy phép của Bộ Văn hóa Thông tin, nhiều ngành cũng ra đặc san chào thiên niên kỷ mới khiến văn nghệ sĩ nào có “nghề phụ” là viết báo càng bận rộn.
Trong mấy năm qua, nhà thơ Ngô Minh có lẽ là người lo đón Xuân sớm nhất! (Không phải, mới đầu đông, làm chi đã có Xuân mà “đón”; gọi là “chào Xuân” đúng hơn - chào hàng những bài báo Xuân với các tòa soạn.) Anh cũng là người có nhiều bài đăng báo Tết nhất trong “làng văn nghệ”. Cũng phải thôi, vì tuy mang danh “nhà thơ”, nhưng Ngô Minh lại ăn lương “nhà báo” chính hiệu - anh là Trưởng Đại diện Báo Thương Mại ở miền Trung. Hồi tháng 10 gặp tôi, anh đã hỏi: “Viết được bài báo Tết nào chưa?” Sang tháng 11, anh đã “khăn gói” mang bài của các cây bút ở Huế ra Hà Nội góp tay làm báo Tết Thương Mại, trước khi đi không quên nộp bài cho số Xuân Báo Thừa Thiên-Huế, Tạp chí Sông Hương và cả đặc san “Đại học Huế”. Nhờ biết lo chào Xuân sớm, đầu tháng 12 Ngô Minh đã “rảnh tay” giúp Hội Nhà báo Tỉnh ra đặc san Tết và “khoe” đã có thơ cho “Sông Hương” số Tết. Anh cười hề hề và tự khen rất... vô tư: “...Mà thơ hay hẳn hoi!” Nói cho công bằng thì không phải bài thơ nào của anh cũng hay, nhưng viết báo vào loại đạt “kỷ lục” như Ngô Minh mà vẫn thường có thơ hay thì giỏi thật! Anh còn vui vẻ “khoe” rằng đang có hai tập bản thảo - một tập thơ và một tập bình luận thơ - nhưng chưa có tiền in. Tôi bảo:
-Thì người ta vẫn nói “lấy báo nuôi văn”. Tiền triệu nhuận bút báo Tết không đem in thơ thì để làm gì?
- Chà! Còn phải lo tiền học cho hai thằng con.
Tôi chợt nhớ Ngô Minh cả hai quý tử đều học kiến trúc - cái nghề tương lai có thể “hốt bạc”, nhưng lại là ngành học tốn tiền nhất.
Mấy năm trước, nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường cũng là người lo “chào Xuân sớm”. Có lần tôi đến, cũng chỉ mới khoảng tháng 9, tháng 10 gì đó, đã thấy anh gò lưng trước những trang giấy dày đặc chữ với những dấu “móc” bổ sung ý tứ chợt đến hoặc thay thế từ ngữ khác cho “đắt” hơn. Anh thường viết dài, lại viết rất cẩn thận, không lo sớm, sao kịp cho các tòa soạn lên kế hoạch báo Tết. Nhìn những dòng chữ “loằng ngoằng” như móc liền với nhau của anh, có cảm giác đó không phải là các ký tự xếp theo quy ước thông thường mà gợi nghĩ đến những sợi thần kinh, những vi ti huyết quản chằng chịt trong cơ thể con người. Hay như người ta thường nói, đó là những dòng chữ “tâm huyết”, tác giả đã “rút ruột” ra mà viết nên. Nhờ đó mà Hoàng Phủ Ngọc Tường thường có những bài viết “nặng ký” - nghĩa là bài viết hay, có “trọng lượng”, nói giọng nghề nghiệp là “bài đinh” của các số báo Tết - cũng có thể hiểu theo nghĩa đen của từ ngữ là bài “ký” có sức “nặng” cả về chất lượng và độ dài. Quả là nhiều bài bút ký đăng báo Tết của anh chiếm hết trang này sang trang khác, đồng thời cũng chiếm được cảm tình của cả những độc giả khó tính; nó không bị lãng quên khi những cành mai chưa khoe hết sắc vàng mà “đọng” lại thành những tập sách hay; như các bài “Tuyệt tình cốc”, “Hành lang của người và gió”, “Không gian”... đã làm nên tập bút ký “Ngọn núi ảo ảnh” (NXB Thanh Niên - 2000) vừa được Ủy ban toàn quốc các Hội văn học nghệ thuật Việt Nam trao giải thưởng. Cũng có người gọi các bài báo Tết của Hoàng Phủ Ngọc Tường “nặng đô”; hiểu theo nghĩa đen là bài viết của anh được trả nhuận bút rất cao, thường là tiền triệu trở lên! Không ai biết đích xác, kể cả vợ con và người có trách nhiệm kiểm tra thư chuyển tiền ở bưu điện, vì anh có “cách” lấy nhận bút khác người: thường sau khi “cày” xong những bài báo Tết “nặng ký”, anh lên tàu “hành phương Nam” giải lao, chờ báo Tết ra là “ẵm” luôn nhuận bút rồi lang thang “cụng ly” chia vui với các bạn bè cũ, đương nhiên là không thiếu người bạn nhạc sĩ tài hoa Trịnh Công Sơn, nhân vật từng là nguồn cảm hứng cho các bài Tết của anh. Khi anh trở về Huế thì “túi” đã xẹp, chỉ còn đủ tiền ăn Tết. Năm nay, tuy sức khỏe chưa bình phục, nghe nói anh vẫn có bài Tết cho báo “Thừa Thiên-Huế” và “Thanh Niên”. Vậy là mừng lắm rồi! Chỉ có điều anh không còn được vào chia vui với bạn bè ở phương .
Ngoài hai cây bút viết báo Tết nổi tiếng ở trên, “làng văn” ở Thừa Thiên-Huế còn nhiều người tham gia cuộc “du Xuân” sớm này, tùy theo sở trường, sở đoản. Trần Thùy Mai thường “chiếm”  trang truyện ngắn trên tờ “Thanh niên”, loại bài Tết “nặng đô” nhất, tuy nội dung chỉ là những câu chuyện tình nhẹ nhàng thơ mộng đầy gió và hoa. Theo tiết lộ của Thái Ngọc San thì năm nay, trên “Thanh niên” không có truyện của Trần Thùy Mai. Chưa tính những cây bút trẻ, cả nước có hàng trăm, hàng ngàn nhà văn, không lẽ Tết nào cũng dành vị trí ưu tiên sang trọng trên một tờ báo lớn cho nữ sĩ xứ Huế. Có thể vậy mà cũng có thể vì lẽ khác. Định tìm gặp Thùy Mai để hỏi, nhưng quán cà phê “Dã Quỳ” trên đường Phan Bội Châu đã thay biển hiệu, đến Nhà Xuất bản Thuận Hóa cũng không gặp nàng; chẳng lẽ nàng du Xuân sớm thế? Còn Hồng Nhu, Võ Quê, Lâm Mỹ Dạ, Nguyễn Khắc Thạch, Vĩnh Nguyên, Mai Văn Hoan, Hải Trung... hầu như năm nào cũng có thơ đăng báo Tết; riêng Tết Canh Thìn vừa qua, “lão tướng” Hồng Nhu bất ngờ tung ra những mẩu chuyện lạ ở rừng với nào hổ, gấu, bò tót... trên tờ “Kiến thức ngày nay” ý chừng làm quà Tết cho thiếu nhi và dành tặng riêng cho đứa cháu đích tôn, tuy vậy người lớn đọc cũng thích. Nguyễn Đắc Xuân, Phan Thuận An, Dương Phước Thu thì đưa bạn đọc đến với những di sản văn hóa dân tộc, kể chuyện “Huế xưa” - đề tài đang “ăn khách” này còn nhiều người chế biến và “tái bản”, kể cả những cây bút không ở Huế; riêng Nguyễn Đắc Xuân sau khi được “giải thoát” khỏi trọng trách Trưởng Văn phòng Đại diện Báo “Lao Động” ở miền Trung, có thì giờ sục tìm các “kho báu” ở Cố đô, nên chuyện cổ của anh đối với nhiều người lại là sản phẩm mới. Nguyễn Quang Hà sau khi bàn giao “ghế” Tổng biên tập “Sông Hương”, chu du nửa tháng ở Trung Quốc trở về Huế ngồi chưa ấm chỗ, đã lên tàu về phương Nam dự Trại Sáng tác dành cho những nhà văn viết về đề tài chiến tranh, tưởng là anh quên cả “Xuân” và “Tết”, nhưng đầu tháng 12, ghé tòa soạn báo “Thừa Thiên-Huế” đã nghe Chiến Hữu báo tin là Quang Hà vừa gửi bài Tết từ Trại Sáng tác về. Tôi quên là ở phương hình như Xuân đến sớm hơn!
 Trong khi các nghệ sĩ nhiếp ảnh “chào Xuân sớm” bằng những hình ảnh đẹp của Huế thì Nguyễn Văn Vinh và nhất là Thanh Tú, sau khi nhận “vai” đại diện tạp chí “Thế giới Điện ảnh”, xem chừng say nghề báo hơn nghề cầm máy. Cũng như Ngô Minh, Thanh Tú cười nheo nheo mắt, hồn nhiên “khoe” với tôi có lần ra bưu điện gửi cả xấp phong bì bài Tết dày đến nửa gang tay!...

Hẳn sẽ có bạn hỏi rằng: Xuân chưa tới, Tết còn xa, lấy chuyện gì mà họ viết báo Tết được nhiều thế? Bạn không để ý, chứ cũng như mâm cỗ ngày Tết, năm nào cũng bánh chưng, bánh tét, dưa hành, thịt bò dầm, thịt lợn nấu đông... thì báo Tết cũng có những “món” dù năm Tỵ hay năm Thìn cũng không thể thiếu; ví như “Mừng Đảng mừng Xuân”, “Mùa Xuân nhớ Bác”, “Sự kiện nổi bật năm qua”, “Dự báo tình hình năm tới”, “Táo quân chầu trời”, “Phong tục ngày Tết” vân vân... Năm mở đầu thế kỷ mới, thiên niên kỷ mới càng có nhiều chuyện để bàn luận. Đó là chưa nói đến đề tài văn hóa Huế, từ sau ngày quần thể di tích Cố đô Huế được UNESCO công nhận là “Di sản văn hóa thế giới”, báo Tết trong Nam ngoài Bắc đều cần. Hơn nữa, cả nước có đến mấy trăm tờ báo và tạp chí, chỉ mươi lăm tờ phát hành rộng, còn thì của ai biết nấy. Vậy nên một bài có thể gửi cho 2-3 nơi, bài viết về “Hội vật làng Sình” năm ngoái gửi đăng báo A. thì năm nay gửi cho tạp chí B. ...; tóm lại là xử dụng công nghệ “phô-tô-cóp-pi” để tái bản và tất nhiên là có thêm tiền tiêu Tết!
Thật ra thì tiền tiêu Tết nếu chỉ chờ nhuận bút báo Tết thì có khi phải ...treo niêu! Vì gửi bài “chào Xuân” sớm nhưng chắc gì đã được đăng; và nếu được đăng chắc gì họ đã chịu gửi nhuận bút trước Tết. Các tờ báo trong tỉnh thường lo sớm cho cộng tác viên, nhưng với số nhuận bút “nhà nghèo” một vài trăm thì “ăn” gì! Còn nữa, xin “hãy đợi đấy!” Ra Tết, thậm chí có báo đến tháng 3, tháng 4, các vị lo việc “trị sự” mới “nhớ” ra bưu điện gửi tiền báo Tết cho người ở xa. Thôi, “cơm chưa ăn, gạo còn đó!” Ăn Tết muộn càng ngon!


TRUNG SƠN
(nguồn: TCSH số 144 - 02 - 2001)

Đánh giá của bạn về bài viết:
0 đã tặng
0
0
0
Bình luận (0)
Tin nổi bật
  • TRẦN PHƯƠNG TRÀĐầu năm 1961, hai mươi bốn sinh viên khóa 3 Khoa Ngữ văn Đại học Tổng hợp Hà Nội chuẩn bị thi tốt nghiệp. Bắt đầu từ năm học này, sinh viên khoa ngữ văn phải làm luận án. Mỗi chúng tôi được giao làm một bản khóa luận về một vấn đề văn học, một tác giả hay một trào lưu văn học trong hoặc ngoài nước. Tôi chọn viết về Thanh Hải, Giang Nam, hai nhà thơ quen thuộc của miền Nam hồi ấy.

  • NGUYỄN THỤY KHATôi bắt đầu những dòng này về Thanh khó khăn như chính thời gian dằng dặc Thanh đã đi và sống để tìm đến những thời điểm bấm máy "độc nhất vô nhị", nhưng "khoảnh khắc vàng" mà đời người nghệ sĩ nhiếp ảnh không phải ai cũng có cơ may.

  • NGÔ MINHTrong đội ngũ các nhà thơ Việt hiện đại thế kỷ 20 đang sống ở Huế, có một nữ nhà thơ nổi tiếng thơ hay từ khi mới tuổi hai mươi, suốt mấy chục năm qua luôn được độc giả thơ cả nước ái mộ.

  • THANH THẢONgười dịch Marquez ấy chưa một lần gặp Marquez, dù anh đã từng sang tận xứ quê hương văn hào này.

  • SƠN TÙNGTôi đến sứ quán Việt Nam ở đợi vé máy bay về Bắc Kinh. Phu nhân đại biện lâm thời Tôn Quang Đẩu là bà Hải Ninh phụ trách lưu học sinh sinh viên Việt Nam tại Liên Xô, tôi là đại biểu sinh viên thuộc sự quản lý của bà khi lưu lại Mátxcơva. Cho nên được bà Hải Ninh giúp đỡ tôi như chị gái săn sóc em vậy.

  • VŨ HUẾGiải phóng đã tới năm 78, ba năm sau miền Nam nói chung và thành thị nói riêng, hàng hóa chẳng còn thứ gì “giá rẻ như bèo” (kể cả là nhà, đất). Huống gì tôi không phải hạng có tiền rủng rỉnh (ngoài lương), thành có muốn cái gì cũng khó.

  • PHONG LÊTết Dần năm 1998, vào tuổi 80, bác Kế yếu đi nhiều lắm. Sự thay đổi quá chóng khiến tôi bất ngờ.

  • HOÀNG MINH NHÂNNăm 1992, nhà thơ Lưu Trọng Lư cùng vợ là bà Tôn Lệ Minh vào Đà Nẵng thăm chơi, tôi có gặp. Lúc ấy tôi đang sưu tầm tư liệu về nhà thơ Phạm Hầu. Biết thời còn học ở Quốc Học Huế, nhà thơ Phạm Hầu rất ngưỡng mộ bà Minh, và đã làm nhiều bài thơ tình đặc sắc tặng bà.

  • TRẦN CÔNG TẤNCách nay vừa tròn 47 năm, Lê Minh Ngọc cùng chúng tôi ở chung đơn vị. Sau đó, tôi đi Mặt trận Lào. Minh Ngọc về làm hậu cần rồi đi Bắc Kinh học ngoại ngữ.

  • PHONG LÊTôi được một "cú phôn" mời dự cuộc gặp mặt của một nhóm anh em nhân ngày 20-11 và nhân 40 năm Ủy ban khoa học nhà nước.

  • TRẦN KIÊM ĐOÀNMùa Hè năm 2007, từ Huế chúng tôi chuẩn bị ra thăm Hà Nội lần đầu. Trên ga Huế, chờ chuyến Tàu Đỏ xuyên Việt buổi chiều, nghe một người bạn chưa bao giờ gặp là anh Văn Thành nói trong điện thoại: “Cậu hên quá! Hà Nội đang nắng gắt bỗng dưng hôm qua lại có gió mùa Đông Bắc. Bây giờ Hà Nội như mùa Thu”.

  • NGUYỄN HÀO HẢII. Người tình thứ ba của họa sĩ lớn nhất thế kỷVừa qua ở Paris đã tổ chức cuộc triển lãm bán đấu giá toàn bộ bộ sưu tập Picasso của Dora Maar gây ra một sự huyên náo trong đời sống nghệ thuật ở thành phố họa lệ này sau những tháng ngày im lìm buồn tẻ do ảnh hưởng của những cuộc khủng hoảng toàn cầu triền miên. Cuộc triển lãm này đã làm người ta nhớ lại người đàn bà thứ ba của hoạ sĩ lớn nhất thế kỷ.

  • Lập thân, lập nghiệp ở Pháp nhưng Tiến sĩ Thu Trang vẫn luôn luôn hướng về Tổ quốc. Hơn 10 năm nay bà dành nhiều thời gian, công sức nghiên cứu tiềm năng du lịch Việt Nam, viết sách về du lịch, tham gia giảng dạy ở nhiều lớp đào tạo cán bộ du lịch và ở khoa du lịch của một số trường đại học trong nước. Là một cộng tác viên thân thiết, tên tuổi bà đã thân thuộc với độc giả Tạp chí Sông Hương, thế nhưng ít người đọc được biết người trí thức Việt kiều yêu nước này từng là Hoa hậu Sài Gòn 1955.

  • VÕ MẠNH LẬPÔng Nguyễn Văn Thương xa quê hương làng Vân Thê, Hương Thủy TT.Huế từ hồi còn trẻ. Ông cũng như mọi con người khác, xa quê, thương cha nhớ mẹ. Xa quê là nhớ quê, đậm nét tình bờ dậu, gốc tre làng, hương hoa của đất phảng phất theo suốt chặng đường xa.

  • HOÀNG QUỐC HẢITình cờ và cũng là may mắn nữa, vào Sài Gòn lần này tôi được gặp bà góa phụ Vũ Hoàng Chương, tức bà Thục Oanh ở nhà ông Trần Mai Châu, nơi đường Tự Đức cũ. Nhà ở xế ngôi trường Trần Văn Ơn vài chục mét.

  • LTS: Nhà văn Nguyễn Đắc Xuân là một trong những người cầm bút từ Trường Sơn về đã lao vào việc nghiên cứu lịch sử văn hoá Huế và đã đạt được một số kết quả. Trong số những gì đã đạt được anh thú vị nhất là Chuyên đề Bác Hồ, thời niên thiếu ở núi Ngự sông Hương.

  • HOÀNG CẦMThư gửi người âm (nhớ thi sĩ Đặng Đình Hưng)

  • NGUYỄN KHẮC THẠCHCơn cuồng lũ đã chìm về thủy phủ hơn chục ngày rồi mà những nơi nó đi qua vẫn ngổn ngang, bơ phờ xác họa. Huế vốn là một thành phố sạch đẹp với sương khói mờ nhân ảnh, thế mà giờ đây lại phải thay vào đó bằng rác rưởi, bụi bặm. Khắp phố phường ai nấy đều khẩn trương thu dọn, xử lý nhưng sức người không thể làm kịp cái khối lượng khổng lồ hậu quả thiên tai để lại.

  • HOÀNG PHƯỚCTrận lũ lịch sử đầu tháng 11 vừa qua, Thừa Thiên Huế là tỉnh bị thiệt hại rất nặng cả về người và của cải. Anh em Văn nghệ sĩ may mắn không ai mất mạng, nhưng cũng đã có trên 300 người nhà bị ngập nước, bị sập, bị tốc mái... Một số lớn những kinh sách, thư tịch, sách cổ, tranh ảnh nghệ thuật, hoành phi đối liễn, từ điển các loại, đồ sứ men lam, đàn dương cầm, nhạc cụ dân tộc, phim, máy ảnh, máy ghi hình, bản thảo, tài liệu gốc có giá trị văn hóa lịch sử, hư hỏng ẩm ướt, hoặc bị bùn đất vùi lấp, bị trôi, thiệt hại không thể tính được.

  • HOÀNG MINH TƯỜNGĐi Bình Trị Thiên hè này, tôi có hạnh phúc được hầu chuyện quá nhiều văn nhân nổi tiếng.Nhà văn Nguyễn Quang Hà, nguyên Tổng biên tập Tạp chí Sông Hương, ngay khi vừa đi phá Tam Giang tìm bối cảnh cho bộ phim truyền hình nhiều tập, về đến thành phố, đã tìm đến khách sạn, giao cho hai bố con tôi chiếc honda 86 và hai mũ bảo hiểm. Xăng đầy bình rồi. Cứ thế mà đi. Ông cười hiền từ chỉ hướng cho hai bố con lên đàn Nam Giao và khu đền thờ Huyền Trân Công Chúa vừa mới khánh thành.